Nov 1, 2009

Yazan Kategori Genel, Otomobil Üreticileri, Tarihe Karışanlar | 3 Yorum

Büyük marka olmak kolay değil

Büyük marka olmak kolay değil

Uluslar arası pazarlama ciddi bir iştir. Eğer tüm dünyada bilinen bir dev markaysanız, sizin bu işi herkesten çok ciddiye almanız gerekir. Kurum kimliğinizi oluştururken dikkat etmeniz gereken en önemli noktaysa, marka ve modellerinizin ismi olacaktır.

Buna rağmen uluslar arası firmalar bazen öyle hatalar yapıyorlar ki, firmanın imajının zedelenmesini bırakın, yıllarca dalga geçilecek fırsat veriyorlar rakiplerine. Gerçi bir firmayı kurarken uluslar arası pazarda ne kadar büyüneceği işin başında belli olmaz. Gireceğiniz ülkenin dilinde isminizin uygunsuz bir anlamı varsa farklı isimle girersiniz. Fakat araştırma yapmadan paldır küldür girerseniz bu hatayı düzeltmek çok pahalıya mal olabilir.

(Türkiye’ye Götzen ismiyle girip sonradan Tekzen’e dönüşen mağaza gibi davranmak, zarar etmek demektir. Avustralyalı şarap üreticisi Yarra Yering veya Siken Form, Gotu Kola gibi bitkisel ilaç markaları Türkiye’ye girmeden önce iki kez düşünüyor mesela.)

Otomotiv sektörünün milyonlarca dolar marka değerine sahip olan firmaları da bu hataları sık sık tekrarlıyorlar. Buyurun size otomotiv firmalarının isim skandalları:

Buick LaCrosseBuick LaCrosse (Buick Mastürbatör)

Shangai GM tarafından üretilen LaCrosse, Çinliler tarafından tasarlanmış ilk Amerikan otomobili. Otomobilin 265 HP güç üretebilen 4.2 Lt. bir motoru var. Buick’in alışılmış çizgilerinin tamamen dışında, Hyundai benzeri bir tasarıma sahip.

General Motors, Buick Century ve Buick Regal’in üretimini durdurup Buick LaCrosse’u üretirken Kuzey Amerika pazarını hedefliyordu. Fakat LaCrosse, piyasaya girer girmez isim değiştirmek zorunda kaldı çünkü hedeflenen pazarda (Kanada) la crosse sözcüğü mastürbasyoncu anlamına geliyordu.

General Motors, bu modeli Uzakdoğu anlaşmalarıyla tuhaf şekillere bürünen Amerikan otomobillerinden biri olarak birçok ülkede Buick LaCrosse, başta Kanada olmak üzere bazı ülkelerde de Buick Allure adıyla satıyor.

Chevrolet Nova SS

Chevrolet Nova (Chevrolet Yürümez)

Hatalı marka seçimlerinden bahsedildiğinde ilk akla gelen otomobil modelidir Nova. Uluslar arası pazarlama derslerinin bir numaralı başarısız örneğidir. Oysa ki bu bir başarısızlık değil, sadece bir şehir efsanesidir. Hatta aynı hikâye Türkiye’de Opel Corsa adıyla satılan Vauxhall Nova için de anlatıldı zamanında.

Aslına bakarsanız Chevrolet’nin isim seçimi fikir olarak hiç fena değil. Şiddetli patlama sonucunda parlaklığı normalin birkaç bin katına çıkan yıldız parlamaları birçok dilde nova olarak isimlendirilir. Chevrolet de Nova ile bunu vurgular. Yani Nova yeniliği, parlaklığı, atılımı simgeleyen güzel bir isim. Eğer bu isim o kadar kötü olsaydı Meksikalı petrol firması Nova bugüne kadar bin kez değiştirirdi ismini. (Gerçi o Terra Nova’daki kuyular nedeniyle bu ismi kullanıyor ama olsun, kötüyse o da kullanmaz.)

Nova’nın başarısız sayılmasına sebep olan, İspanyolcada çalışmaz, gitmez anlamına geldiği iddia edilen no va. Aslında no va, will not anlamına geliyor. Yani arabanın gitmemesi anlamında kullanacaksanız no va kalıbı yetersiz kalıyor. Chevrolet’nizin çalışmadığını söylemek istediğinizde “Mi Chevrolet no va” yerine “mi Chevrolet no funciona” gibi bir cümle kurmak daha mantıklı. Yine de insanların bu cümleyi dalga geçmek için “Mi Chevrolet no va” şeklinde kullanması, Latin ülkelerinde Chevrolet Nova ile bol bol dalga geçilmesine neden oldu.

Chevrolet’nin henüz dünya ABD dışındaki firmalarla rekabete girişmemiş olduğu dönemlerde ürettiği ele avuca gelir ortalama otomobillerden biri olan Nova’nın 1970’lerdeki bazı modellerinde cruise control bile vardı. 1985 – 1988 arasında üretilen dördüncü ve son nesil, Toyota ortaklığında Toyota Corolla şasisiyle Avrupa ve Asya ülkelerinde satıldı.

Bu model hakkında en kreatif lakabı Türkiye’de duymuştum: Kız Amerikanı. ABD’de en kolay ulaşılabilen muscle car olan Nova’nın, Türkiye’de de gayet ucuz olması, Nova SS ve Baby Nova gibi modelleri haricinde kolay kullanılmasından olsa gerek, Kız Amerikanı derdi buna Türkiye’deki Amerikancılar.

Citroen Saxo VTS

Citroën Saxo (Citroën Saxo)

Bayrağı 1996’da Citroën AX’den devralan ve 2003’de Citroën C2 ve Citroën C3’ye devreden Saxo argoya malzeme olsa da kurban olmadı. Birçok Citroën Saxo sahibi, “ooo abi saxoyu çekmişsin” şeklinde saçma sapan bir cümle duymuştur. Gazetelerde “bayandan çok temiz saxo” ilanı gördüğünü iddia edenler bile oldu. Türkçe argodaki karşılığı nedeniyle pazarının olumsuz etkilendiğini düşündüğüm araç, başarısız ismine rağmen piyasadan çekilmedi ve 2006’da bayrağı yeni modellere devredene kadar yoluna devam etti.

(Üstteki fotoğrafta Safex Prezervatif sponsorluğunda VTS Saxo’yu çekerek, Türkiye Drag Şampiyonası’nda Sınıf 2 Şampiyonu olmuş Ümit Doğan’ı görüyorsunuz.)

Ford Pinto

Ford Pinto (Ford Minipipi)

Ford Pinto, sadece ismiyle değil, sebep olduğu güvenlik skandallarıyla da büyük tartışmalara neden olmuştu. Pinto’nun üretildiği dönemlerde, bir otomobili sıfırdan geliştirip piyasaya sürmek için gereken zaman dört yıl olarak kabul edilirdi. Fakat Ford, bu otomobili Volkswagen Golf’e rakip olarak üretmek istemiş, sadece iki yıllık bir AR-GE çalışmasının ardından piyasaya sürmüştü.

Aracın satışa sunulmasının ardından da ölümlü kaza haberleri ortalığı sarmıştı. Bagajın hemen altında konumlandırılan benzin deposu kazalarda kolayca alev alarak infilak ediyor ve tüm yolcuları kavuruyordu.

Ford, hatalı otomobilleri piyasadan toplamayı kabul etse olay bir hatalı üretimle kalacak, herhangi bir skandala yol açmayacaktı. Fakat art arda gelen patlama haberlerinin ardından toplanan Ford yönetimi, piyasadaki otomobillerin toplanıp ödemesinin iade edilmesi ve kaza yapıp ölenlere tazminat verilmesi arasında bir hesap yapmışlar, tazminat ödemenin daha kârlı olduğuna karar vermişlerdi.

Yani Ford yönetimi, hatalı yerleştirilen benzin deposu yüzünden insanların ölmesini umursamıyor, hatalı araçları piyasadan toplamak yerine ölenlerin ailesinden dava açılmasını bekliyor, davayı kaybederse tazminat ödüyordu.

Büyük skandal bu kararın basına sızmasından sonra patlak verdi. Ticari ahlâka kesinlikle uymayan bu davranış Ford’un imajını negatif yönde ciddi şekilde etkilerken, ABD’de otomobil kullanıcılarının yol güvenliği konusunda daha ciddi düşünmelerine ve tüketici bilincinin yükselmesine önayak oldu.

Sadece 1970 – 1980 arasında üretilen Pinto, hatalı isim seçimlerine de iyi bir örnekti. Bugün Brezilya’da bulunan birkaç adet Pinto, koleksiyonerler tarafından yüksek bedeller ödenerek sırf dalga geçmek amacıyla satın alınmış. Çünkü pinto sözcüğü, Brezilya’da konuşulan Portekiz argosunda küçük penis anlamına geliyor.

Ford Probe

Ford Probe (Ford Anal Sondajcı)

Mazda MX6’in revize edilmesiyle ortaya çıkan ve 2.0 Lt. Mazda motoru kullanan Ford Probe 1988 – 1997 yılları arasında üretilip satıldı. İsmiyle sürekli dalga geçilmesine rağmen, Citroën’in Saxo’da yaptığı gibi, Ford da Probe’da geri adım atmadı.

İngilizcede sondaj anlamına gelen probe kelimesi tıbbın proctology (proktoloji? anüs bilimi diye çevirsek olur sanırım) dalında kullanıldığından ABD’de her Ford Probe sahibi mutlaka anüs sondajıyla, anal seksle ilgili eşekçe bir espriyle karşılaşmak zorunda kaldı.

Buna rağmen özellikle drag meraklıları Ford Probe’dan vazgeçmediler, drag yarışları için modifiye ederek yarıştılar, yarışıyorlar.

Honda Jazz

Honda Jazz, Honda Fit ve Honda Fitta (Honda Seks ve Honda Vajina)

Otomotiv sektöründe girdiği her işte adından söz ettiren ve büyük başarılara imza atan Honda, başarısız isim seçimi konusunda da üzerine düşeni yaptı ve hedefi 12’den vuran bir isimle bu listenin başına yerleşti: Honda Fitta

Honda, uzun süredir Honda Jazz’ın isminden dolayı sıkıntılar yaşıyordu. Evet, başarılı bir müzik türü olan jazz, bir otomobil modeline isim olarak verilebilir. Fakat ABD’de satış yapıyorsanız, özellikle zencilerin kullandığı argoya da dikkat etmeniz gerekir.

Zencilerin jizz (meni, sperm) sözcüğünü kaydırarak kullanmaya başladıkları jazz, argoda seks anlamına da geliyor. Babalar seks yapmak fiilini de jizzin’ ve jazzin’ olarak kullanıyorlar.

Honda Jazz’ın argodan dolayı yaşadığı sıkıntılar, Honda’nın bu modeli ABD ve bazı ülkelerde Honda Fit olarak yeniden isimlendirmesine neden oldu.

Jazz’ı Fit olarak değiştiren Honda aslında rahatlamıştı. Fakat gereksiz bir işgüzarlık yaparak İskandinav ülkelerinde Honda Fit’i telaffuzu daha hoş olsun diye yeniden isimlendirdiler: Honda Fitta. Evet, fonetik olarak İskandinav dillerine uygun bir seçim gibi geliyor kulağa. Peki, ortaya ne çıktı? Vajina.

İsveççede vajina anlamına gelen fitta sözcüğü, Honda’nın İskandinav ülkelerindeki Jazz, Fit, Fitta macerasını başlamadan bitirdi.

Mazda LaPuta

Mazda LaPuta (Mazda Fahişe)

Japonya’da keijidōsha (İng. Kei car) şeklinde isimlendirilen bir minik otomobil sınıfı var. Küçük segmentin daha altı olan bu minik otomobillerde Daihatsu, Suzuki ve Nissan başta olmak üzere neredeyse tüm Japon markalarının bir veya birkaç modeli var. Bu segmente girmek isteyen Mazda, sıfırdan bir otomobil geliştirmek yerine Suzuki Kei üzerinde çalışarak ilk kei car denemesini yaptı.

Ortaya çıkan minik Mazda modeline Gulliver’in Seyahatleri’ndeki cüceler ülkesi Lilliput’un sakinleri olan Lilliputian’dan kısalttığı LaPuta ismini veren Mazda, la puta sözcüğünün İspanyolcada fahişe anlamına geldiğini öğrendiğinde artık çok geç kalmıştı.

Mazda utandı, LaPuta apar topar Latin pazarından çekildi.

Mitsubishi Pajero

Mitsubishi Pajero (Mitsubishi Mastürbatör)

Mitsubishi’nin başarılı arazili aracı Pajero, Paris Dakar Rallisi’ndeki başarılarıyla göz dolduruyor. Fakat isim seçiminde yapılan hata nedeniyle bu model ABD ve Latin Amerika ülkelerinde Mitsubishi Montero adıyla satılıyor. Sebep, pajero sözcüğünün İspanyol argosunda otuzbirci, mastürbasyoncu anlamına gelmesi.

Opel Ascona

Opel Ascona (Opel Vajina)

Ascona’yı 1975 – 1981 arasında üreten Opel, 1981’de Ascona C’ye geçerek 1988’e kadar devam etti. 1988’de, Ascona’nın yerini Opel Vectra A aldı ve Opel Ascona, motor sporlarında yaşadığı birçok başarıyı ardında bırakarak üretim bantlarına veda etti.

Bu başarılı modelin Latin ülkelerindeki başarısızlığıysa, ascona sözcüğünün İspanya ve Portekiz’in bazı bölgelerinde vajina anlamına gelmesine bağlandı. Vajina model bir arabaya binmeye kim cesaret edebilirdi ki…

Rolls Royce Silver Shadow

Rolls Royce Mist ve Rolls Royce Silver Shadow (Rolls Royce Gübre ve Rüzgâra Karşı İşeyen Rolls Royce)

İngiltere’nin prestijli üreticilerinden Rolls Royce, bir otomobille iki gol yiyerek bu alanda kendi adına bir rekor kırdı. Büyük ümitlerle üretilen Rolls Royce Mist, dünya pazarına sunulduktan sonra mist sözcüğünün Almancada gübre anlamına geldiği öğrenildi.

Almanya pazarındaki hatanın acilen giderilmesi amacıyla araç revize edilerek Silver Shadow ismiyle yeniden piyasaya sürüldü. Fakat bu kez de silver shadow sözcüğünün Japoncada fonetik olarak rüzgâra karşı işemek anlamını çağrıştırdığı ortaya çıktı. Bu model, tüm modellerini sınırlı sayıda üreten Rolls Royce’un mecburen sınırlı sayıda üretilip piyasadan çekilen arabası olarak tarihe geçti.

Nissan Moco

Suzuki Moco & Nissan Moco (Suzuki Sümük & Nissan Sümük)

2001 yılında Nissan ve Suzuki’nin ortak anlaşmasıyla, yine bir keijidōsha (kei car) olan Suzuki Mr. Wagon konsepti üzerinde geliştirildi. Kimi ülkelerde Nissan, kimi ülkelerde Suzuki markasını kullanarak, büyük bir pazarlama ve reklam bütçesiyle dünyaya açıldılar fakat moco sözcüğünün İspanyolcada sümük anlamına geldiğini öğrendiklerinde çok geç kalmışlardı. Tüm Latin ülkeleri ve Güney Amerika’dan çekilen araç, arkasında milyonlarca dolarlık bir yatırım ziyanlığı bırakarak yeniden Suzuki Mr. Wagon ismini aldı.

Bugüne kadar sağda solda denk geldiğim hatalı seçilmiş otomobil isimleri bu kadar. Eminim ki bunlarla sınırlı değildir ve başka markalar da benzer hatalar yapmışlardır. Demek ki neymiş? Ürünümüzü tüm ülkelerde piyasaya sokacak kadar iddialıysak ürünümüze verdiğimiz ismin o ülkelerin dilindeki anlamını argosuna varana kadar araştıracakmışız.

  1. ispanyolca türkçe den daha zenginmiş :))

  2. cok guzel bır arastırma olmus tesekkurler

  3. Abdullah says:

    Nova için hep gördüm sitelerde,etrafta gitmez anlamı falan taşıyormuş bu sebeple Latin Amerika’da hiç satmamış (nedense en çok latin Amerika’da Nova SS’ler var ?). İspanyolcada gitmez anlamına gelmesi için No ve Va ayrı yazılmalı. İspanyolca’da İr (gitmek) kelimesi gelecek zamanda “voy” olur, “va” ise biz anlamını taşır yani Nova deseniz bile No Va demeniz gerekir ve bu da “gitmiyoruz” gibi bir anlam taşır, bu konuya güzel değinmişsin Akay Abi ;)

Yorumlara kapımız açık