Çünkü dolanırdım. Trabzon’dan Diyarbakır’a 5 saat 50 dakika yerine bir tam günde inerdim. Çok fazla benzin yakar, çok fazla mola verir, çok daha riskli durumlarla karşılaşırdım.

Hayat boyu direksiyonda geçirdiği süre 10.000 km’yi bulmamış şahsiyetlerin duble yol projelerini eleştirmelerini anlarım, ama bizim gibi yollara ömrünü vermiş adamlar için hükümetin en büyük başarılarından biridir duble yollar.

Yeni yollar nedeniyle seyahatlerimiz eskisi kadar romantik değil ama riskli de değil. Alanya – Adana arasını sahilden gitmek çok zevkli olsa da acelesi olan Konya’ya çıkıp otobanla, güvenle de gidebiliyor aynı yolu.

Sözün özü, duble yol projeleri muhteşem. Kuş uçmaz kervan geçmez yerlerde, günde 500 arabanın bile geçmediği bölgelerde duble yollar var, güvenle seyahat edebiliyoruz.

Ancak duble yollar dikkat ister. Bu yollarda yapılan hatalar ölümcül sonuçlar doğurur. Kötü bir yolda sürücü zaten dikkatli olur, yavaş gider, uyanık davranır. Dümdüz ve geniş yollar ise sürücülerin dalgınlaşmasına neden olurlar. Bu nedenledir ki, Türkiye’de en çok kaza yapılan yol Konya – Ankara arasıdır.

Durumu bilen hükümet de yaptığı duble yolların her yanına radar koyarak, polisler dikerek sürücüleri yavaşlatmaya çalışır. Peki, sürücüleri yavaşlatmak kazaları engeller mi?

Engellemez efendim. Sürücü açısından felaket olan sürat değil, dikkatsizlik ve saygısızlıktır. İyi bir sürücü, iyi bir yolda ne kadar süratli olursa olsun kolay kolay kaza yapmaz. Kötü sürücülerin beceriksizliğiyse tüm trafiği riske atar.

Yollar açısından bakarsak, en büyük tehlikenin duble yollarda ve otobanlarda yattığını görürüz. Bu yollarda yapılan ufak bir mühendislik hatası, küçük bir düşüncesizlik ölümcül sonuçlara neden olur. Eski, köhne yollarda sürücüler zaten dikkatlidir, önüne taş da düşse, çukur da çıksa hazırdır. Fakat duble yollarda en dikkatli sürücünün başına bile olmadık şeyler gelebilir.

Bu risklere mühendislik hataları, düşüncesizlikler de eklenince iyi niyetle yapılan duble yollar sürücüler için ölümcül tuzak yatakları haline gelirler. 60 km/s süratle giden otomobil her halükarda durur; kötü bir sürücünün elinde ve 110 km/s süratle gitmesine izin verilen bir yoldaysa duramaz o otomobil. Ve eğer o mühendislik hatasından veya düşüncesizlikten bir kaza olursa, kaybedilen malın ve canın vebali o işin başındakilere yüklenir. Öyle olmak zorundadır.

İyi bir sürücü olduğuma inanırım. Buna rağmen yol hataları yüzünden ciddi kazalar atlattım bugüne kadar. O anlarda bana bir şey olsaydı kimden sorulacaktı bunun hesabı? Hiç kimseden. Bok yoluna gitmiş olacaktım.

Atlattığım en tehlikeli kaza, Erzurum – Elazığ arasındaydı. Sıcak bir yaz gecesi, saat 11, süratim 150 km/s civarı, gayet keyifli gidiyordum mıcıra girdiğimde. Duble yollarda ışık olmaz, farlar ne gösterirse o kadar gidersiniz. Ben de gayet güvendeydim far ışığında. Ama asfalt bir anda bitip dökme mıcır başladığında neye uğradığımı şaşırdım. Dümdüz giden otomobil bir anda kaymaya başladı, dört şeridin tamamını resmen drift yaparak gezdim. Tam her şeyin bittiğini düşünüyordum ki, asfalt yeniden başladı ve jantı kırmadan, takla atmadan düz pozisyonda asfalta çıkmayı başardım.

Neden kaydığımı anlamak için geri dönüp geldim, yolda 100 küsur metrelik bir mıcır alanla karşılaştım. Asfalt aniden bitiyor, mıcır başlıyor ve tekrar asfalt başlıyor. Ne bir tabela, ne ışık, ne işaretçi, hiçbir şey yok.

Ben o gün orada takla atabilirdim. (Nasıl atmadığıma hâlâ şaşırıyorum). Söylemek istediğim düşüncesizlik bu işte. Mühendislik çok iyi olabilir ama şantiye çalışanları geri zekâlıysa oraya işaret koymazlar ve her geçenin hayatını tehlikeye atarlar.

Bu yazıyı yazmama neden olan düşüncesizlik örneğiyse, yollardaki çukurlar. Örtün ulan şu çukurları!

Dümdüz yolda giderken sürekli nerede çukur var diye kontrol etmekten canı çıkıyor insanların. Çapı 20 cm’den geniş olan bir çukur insanı öldürebilir. Üzerinden geçen otomobilin takla atmasına neden olabilir. Bunu kontrol etmeyen, tamir etmeyen, umursamayan sorumlular şerefsizdir, cebine giren parayı hak etmeden kazanır.

Beni bu gece Bozüyük’te bir otele tıkan çukur gibi. Bu yazıyı Bozüyük’te bir otelimside, sinirden ellerim titreyerek yazıyorum.

Cumartesi sabahı İstanbul’dan yola çıktık, Bodrum’da ve Marmaris’te işlerimizi hallettik, Alanya’ya indik. Alanya’daki işimizi de akşam hallettik ve İstanbul’a doğru yola çıktık yeniden. Her şey güllük gülistanlıktı. Keyfimiz yerindeydi.

Yeni yılda sigarayı bırakma sözü vermiştim kendime ve bırakmıştım. O kadar keyifliydim ki sigarasızlığın stresi bile etkilemiyordu.

Ama Bozüyük’e 40 km kala duble yolda 150 – 160 km/s süratle gayet normal giderken bastığımız bir çukur her şeyin berbat olmasına yetti. Sarsıntı ve patırtıyı duyduğumda durumun vahametini anlamıştım. Jant sağlam kalmış olsa bari diye söylenerek arabadan indim ama korktuğum başıma gelmiş, sağ taraftaki iki jant da kırılmıştı.

20” iForged jantı kıran bir çukur, kara jant dediğimiz sac jantla yürüyen otomobilin takla atmasına neden olur. Altımızdaki büyük bir otomobil olduğu için taklaya girmedik ama ben buraya genelde uzun yola çıktığım otomobil olan Linea ile girseydim muhtemelen şu anda Bozüyük’te bir dandik otel yerine ya hastane ya da morgda olurdum.

Ölme, yaralanma olmadı ama birkaç bin liralık masraf çıktı durup dururken. Şimdi otelde oturmuş, İstanbul’dan yedek jantların gelmesini bekliyoruz.

Kar altında 45 dakika çekici beklemek, Bozüyük merkeze çekici tepesinde gitmek, açık bir lastikçi bulamamak, bulduğumuz lastikçinin 20” jantın varlığından habersiz olması, ne lastik ne jant bulabilmesi, bizim bir otele tıkılıp kalmamız… Bunların hepsinin tek nedeni, o çukuru bildiği halde kapatmayan ekibin işgüzarlığı.

Çekicinin sürücüsü arabayı yüklerken dedi ki, “abi bir haftadan beri buradan tam 5 araba çektim, biri takla atmıştı.” Bozüyük’teki diğer çekicilerin de bu bölgeden ekmek yediğini düşünürseniz minik bir çukur yüzünden bir haftada kaç kişinin ölümle burun buruna geldiğini anlarsınız.

Böyle şeylerin düzeltilmesi için illa birilerinin ölmesi mi lazım? İnsanlar öldükten sonra düzeltilse ne olur ki?

Biz ölmedik, ama önümüzdeki hafta komple aksadı. Pazartesi önemsiz bir gün olsa biz üç şehirdeki işimizi iki güne sığdırıp basa bas İstanbul’a yetişmeye çalışmazdık. Yedek jantların, lastiklerin bize ulaşması, onları takıp yola devam etmemiz yarın bütün günümüzü öldürecek.

Bu zararı kim karşılayacak? Bugüne kadar çukura basıp lastik yaran, jant kıran, takla atan, hatta ölenlerin zararını kim karşıladıysa onlar. Yani, hiç kimse.

Ulaştırma bakanı da mühendislik hataları ve düşüncesizlikler yüzünden ölenleri istatistik yapmaya yarayan rakamlardan öte bir şey görmeyerek ne kadar başarılı olduklarını anlatacak.

Duble yollar ölümlü kazaları azaltan, konforlu ve güvenli seyahat etmeyi sağlayan, gerekliliği su götürmez bir gerçek olan yollar. Lakin gördüğünüz gibi basit bir umursamazlık korkunç sonuçlara neden olabiliyor. Eğer ekibinizde birkaç çürük eleman varsa süsleye süsleye anlattığınız rakamların hiçbir önemi kalmıyor. Sonuçta gemiyi limana yanaştırırken batıran kaptanın kaç mil yoldan geldiğini kimse umursamıyor, geminin limana yanaşıp yanaşmadığıdır önemli olan.

Bu yollar henüz çok yeni. Eğer bakımı adam gibi yapılmayacaksa varlıkları yarardan çok zarar getirir uzun vadede. Bu kesinlikle unutulmamalı.

“Altı üstü çukura girip jant kırmışsın, bu kadar abartacak ne var!” diyebilirsiniz. Serbestsiniz. Ama şimdi söyleyebilirim bunu, Mercedes yerine Linea ile girsem söyleyemezdim, ölmüştüm çünkü. Fırsat varken konuşmak lazım.

Bir küçük çukurdan ne çıkar demeyin, iForged jantların ikisi de bu hale gelebiliyorsa sac jantlara ne olacağını düşünmek bile istemiyorum.

Ekmeğini insanların başına gelen belalardan kazanan meslekler var. Çekicilik, eczacılık, doktorluk, camcılık gibi. “İşler kesat ya, kimse kaza yapmıyor bu aralar,” diye efkârlanır mı acaba çekiciler…

Çekicinin sürücüsü buradan bir haftada beş kaza topladığını söyleyince “çukuru sen mi açtın?” diye sormadan duramadım.

Dört canavarın kar altında eşofmanla otele doluştuğunu gören resepsiyoncu hepimizin eline birer sabun tutuşturdu. Meğer burada adet buymuş. Odalarda sabun yok, resepsiyoncu dayı yoğurt kovasından çıkarıp veriyor herkese birer tane.

Hayat sürprizlerle dolu.

Şimdi meselam türban olayını çok karıştırdılar. Haa aralarında bi’ fark kaldı, o farkınan çok gozel oldu.

Meselam herkesin hayatına kimse karışamaz. Ha nasıl karışamaz? Ben bu şekil giyinirim, bu bayan şu şekil giyinir, şu şekil giyinir.

Haa hiç kimse kimseye karışmaya bi’ hakkı yok. Özgürlük bidir.

Haa başörtü gurban olduğum yarasulallah’dan gelebilir, amma lakin ki öyle değildir.

Eyyorlamam bu kadar. Ayde ayrlı işler.

Borusan’ın dün yaşadığı türban krizi, bir videoyla ünlenen isimsiz düşünür arkadaşın açıklamalarından pek farklı değil. Kimin ne dediği belli değil, lakin ki öyle değil.

Burcu Çetinkaya başarısı kendinden menkul bir ralli pilotu. Türkiye’nin en güzel ralli pilotu olduğu da söylenir ki zaten Türkiye’nin tüm bayan ralli pilotları güzellik sıralamasında ilk üçe girerler. İki tane olunca ilk üçe girmek sıkıntı olmuyor haliyle.

Burcu’nun güzelliği zerre umurumda değil, benim için önemli olan onun rallideki başarısı. Güzel de olsa çirkin de olsa, türbanlı da olsa ateist de olsa Burcu Çetinkaya yarıştığı müddetçe önemlidir benim gözümde.

Öyle zaferler kazanan bir pilot olmasa da ralli dünyasında bir kadın olarak mücadele etmesi takdire şayan bir başarı. PR konusunda da gayet yeterli sayılabilir, medyada esamisi okunmayan bir motorsporları disiplinini haber yaptırabiliyorsa ben bunu başarı sayarım. Kendi ismini kullanarak reklam yapması hem ona hem ralliye yarıyor. Ken Block da, Kimi Raikkönen de rallide zaferler kazanan pilotlar değiller, ama şahsi takipçileri sayesinde sporun reklamına ciddi katkıları oluyor. Burcu da Türkiye için benzer bir pozisyonda.

Televizyon izleyen biri değilim, yaptığı televizyon programı hakkında hiç bilgim yok. Nasıl bir sunucudur, konukları kimlerdir, ne konuşurlar bilmem.

Borusan Otomotiv ise BMW, Range Rover, MINI ve hayatımın aşkı Aston Martin’in Türkiye distribütörü olarak kalitesi, gücü ortada olan bir firma. PR konusunda ne kadar dikkatli ve başarılı olduklarını hepimiz biliyoruz.

Fakat dün Yeni Şafak’ta çıkan bir haber, hem Burcu Çetinkaya’ya, hem de Borusan’a olan bakışımı gözden geçirmeme neden oldu.

Habere göre Borusan Burcu Çetinkaya ile sponsorluk anlaşması imzalamış ve bir yıl boyunca kullanması için iki tane MINI vermiş. Burcu Çetinkaya da bu araçları türbanlı bir arkadaşıyla test edince Borusan ile araları açılmış. “Türbanlı bir kadının araç testi yapması imajımızı zedeledi” diyen Borusan, Burcu Çetinkaya ile yaptığı sponsorluk anlaşmasını iptal etmiş.

Haberi ilk okuduğumda çok şaşırdım. Burcu Çetinkaya’yı tanıdığım kadarıyla inançlı bir kadın olduğunu biliyorum. Kimseyi başı açık – kapalı diye yargılamadığını, objektif baktığını da biliyorum.

Fakat haberi okuduktan sonra “kimmiş aracı beraber test ettikleri türbanlı arkadaşı” diyerek biraz araştırınca, haber spotunda “türbanlı arkadaş” olarak anılan kişinin, Burcu’nun televizyondaki program partneri Merve Sena Kılıç olduğunu gördüm. Yani sürpriz bir isim değil, “teste gidiyosan ben de geleyim hihi” diyen biri de değil.

Yani Borusan Burcu’ya otomobil verirken o otomobile Merve’nin de bineceğini biliyordu. Bilmese de, Merve teste yumurtadan çıkıp gelse bile, BMW, MINI ve Range Rover gibi sınıflarının en popüler markalarının distribütörü olan Borusan’ın, bu şekilde davranma, müşteri seçme gibi bir lüksü yok. Hele ki günümüz Türkiyesinde herhangi bir firmanın kalkıp “şunlar benim malımı almasın” diye herhangi bir kesimi düşman edinme lüksü hiç yok. Kimi dışladığın önemli değil, batarsın. Ticaretin dini, milliyeti olmaz.

Bununla birlikte, Peugeot adına yarışan bir ralli pilotuna rakip firmanın nasıl sponsor olduğunu da ayrıca merak ettim.

Ardından birkaç telefon görüşmesiyle kazın ayağının böyle olmadığını öğrendim.

1. Borusan Otomotiv, Burcu ile zaten sponsorluk anlaşması yapmamış. Daha önce bir görüşme olmuş ama anlaşma imzalanmamış.

2. Merve Sena Kılıç ile Borusan’ın herhangi bir sorunu yok. 2011 içinde test etmesi için zaten 5 farklı araç vermişler kendisine. O zamanlar türbanlı olduğunu bilmiyorlardı da, yeni mi öğrendiler?

Fakat şu var ki, Yeni Şafak’ın telefonla aradığı MINI marka müdürü Hakan Bayülgen, Burcu’dan daha büyük bir pot kırmış. Telefonda artık nasıl yönlendirdilerse hem olayı doğrulamış, hem de “tavrımız başörtüsüyle ilgili değil. Siyasi amblem olsaydı yine uyarı yapardık,” şeklinde talihsiz bir cümle kullanmış.

İşte bu hiç olmadı.

Borusan Otomotiv hemen açıklama yapıp Hakan Bayülgen’in söylediklerinin hiçbir şekilde kurum olarak Borusan Grubu’nun yaklaşımını yansıtmadığını söylese de, MINI marka müdürünün bu şekilde bir ifade kullanması hiç hoş olmadı. Özellikle Yeni Şafak gibi açık arayan bir gazeteye yapılması daha ciddi bir hataydı.

Ancak bu olayda beni gerçekten şaşırtan ve üzen ise, ortada bir sponsorluk olmamasına, Borusan’ın Merve Sena Kılıç’ın türbanıyla ilgilenmemesine rağmen bir mağduriyet hikâyesi yazılması oldu.

Üstelik sadece Yeni Şafak’ta çıkan bu haberin başka gazetelere de servis edildiğini, ama yayına çıkamadığını öğrenince daha da üzüldüm. Burcu Çetinkaya gibi bir ralli pilotunun ortada hiçbir şey yokken, kişisel reklam peşinde koşar gibi böyle bir işe bulaşması hiç hoş olmayan bir davranıştı.

Maksadı neydi bilmiyorum. Borusan’ı bu şekilde kötüleyerek sağ kesimin yüksek bütçeli firmalarına mı göz kırpmak istedi, hükümete mi selam verdi, başka bir düşüncesi mi vardı, onu da bilemem.

Borusan biraz yavaş kalsaydı veya haberi sadece Yeni Şafak yerine birkaç gazete daha yayınlasaydı firma çok büyük töhmet altında kalacaktı.

Borusan’ın zamanında gelen açıklamasına rağmen şimdi bile sosyal medyada olayın aslını bilmeden Borusan’a çamur atanlar var. Arabasını satacağını iddia edenden, asla BMW almayacağına yemin edenine kadar her tür mesaj dolaşıyor sosyal medyada. Üstelik Borusan’ın hiçbir hatası olmamasına rağmen. Borusan’a belki milyonlarca liraya mal olacaktır bu olay ve muhtemelen Almanya’ya da ulaşmıştır.

Burcu Çetinkaya bu harekete eğer sağ kesimden sponsor gelmesi ümidiyle giriştiyse, kariyerinin en büyük hatasını yapmıştır diyebilirim. O sermayeden motorsporlarına sponsor çıkacak olsa Kenan Sofuoğlu bulurdu bugüne kadar.

Dağınık bir yazı oldu, farkındayım. Ama gerçekten beni üzen bir konu oldu bu. Sevmediğim biri olsa umurumda olmazdı da, sevdiğim bir pilotun böyle bir tartışma çıkarması şaşırttı ve üzdü beni.

Hem Borusan’ın, hem Burcu Çetinkaya’nın imajı ciddi şekilde sarsıldı. Halk Borusan’ın açıklamasını duymasa bile olayı bir süre sonra unutur ama otomotiv dünyası Burcu Çetinkaya’nın bu girişimini kolay kolay unutmaz.

Fitne hoş bir şey değil.

4 saat sonra gelen ekleme: Borusan İcra Kurulu Başkanı Eşref Biryıldız ek bir kamuoyu açıklaması yapmış. Bu açıklamaya göre Otomobil Sevdası adlı programa Borusan’dan bugüne kadar beş farklı test aracı gitmiş ve bunlardan iki tanesi Merve Sena Kılıç’a şahsen teslim edilmiş. Yani görünüşe göre türban ile ilgili bir sıkıntı yok.

Burcu Hanım dün Twitter’da yazdıklarını sildiği ve bugün de bu konudan hiç bahsetmediği için onun kanadından gelen bir bilgi yok. Türkiye’ye döndüğünde bir açıklama yapar diye düşünüyorum, o zaman ben de burayı güncellerim.

Dün gece Eddie Jordan anlattı nedenini. Hatta James Allen ve Mike Gascoyne bile bilmiyordu, birlikte Eddie’den öğrendik.

Dördümüz Eddie Jordan’ın evinde oturuyoruz. Çok geniş, duvarları lambri kaplı, eski tarz bir salondayız. Eddie’nin ev dekorasyonu konusunda pek zevkli bir adam olmadığını o salonda otururken anladım. 1930’ların havasını taşıyan harika bir salona şu köşeli, modern tasarımlı koltuklardan yerleştirmiş. O koltuklar güzel, salon da güzel ama ikisi bir arada olmamış.

Biz de elimizde purolarımızla rahat koltuklara yayılmışız, geçmişten bugüne Formula 1’in nasıl değiştiğini, eski pilotlarla yenilerin farkını falan konuşuyoruz. Formula 1’in eskisinden renkli olduğu ama eskisi kadar zevkli olmadığı konusunda hepimiz hemfikiriz.

Senna gibi adamlar gelmiyor, gelmeyecek falan diyoruz, günlük olağan muhabbetler işte. O esnada Eddie hiçbirimizin bilmediği bir şey söylüyor Senna hakkında.

- Senna, kariyerine başladığı yıllarda bu kadar azimli bir adam değildi. O’nun hayatını değiştiren Japonya oldu, diyor.

Biz Senna’nın kariyerinin başında Japonya’da ne işi olduğunu düşünürken Eddie purosundan bir nefes çekip devam ediyor:

- Senna Japonya’ya gittiğinde dünyadan habersiz bir gençti. Yarışıyordu, hevesliydi ama potansiyelinin farkında değildi. Japonya’da ona bir kitap hediye ettiler: Alton Rich. Kişisel gelişim kitapları gibi içsel yolculuk, insanın kendiyle barışık olması, bir kişinin inanırsa dünyayı değiştirebileceği gibi şeyler anlatan bir kitaptı. Senna o kitabı okuyana kadar yarış kazanacağını bile bilmiyordu. Okuduktan sonra bırak şampiyonu, bir efsane olacağına inandı.

İnanmak başarmanın yarısıdır derler, Senna efsane olacağına inanınca hayata bakışı değişti. Çaylak bir sürücüyken bile bir efsane gibi davranmaya başladı. Ve başardı. Ölmese bu kadar büyük bir efsane olamazdı diyorlar. Senna ölmese de efsane olurdu, çünkü buna inanıyordu.

- Sen bunları nereden biliyorsun ki?

- O kitabı verdiklerinde ben de yanındaydım.

Daha konuşacaktık, Senna hakkında çok şeyler öğrenecektik ama alt kattaki manyak komşularımın kavga gürültüsü yüzünden sabahın 7’sinde uyanarak sohbeti yarıda kesmek zorunda kaldım.

Daha büyük bir yorgan almam lazım.

Aslında bu keyif alma işini açmak lazım biraz. Ben mesela, bindiğim otomobilin dışardan nasıl görüneceğini, toplumun nasıl karşılayacağını zerre umursamam. Otomobilin bana verdiği sürüş keyfi ve görüntüsünün de sadece benim hoşuma gitmesi yeterlidir. Fakat yeteri kadar sürüş keyfi almadığı halde, hatta şeklini şemalini de beğenmediği halde sırf dikkat çekiyor veya toplum beğeniyor diye binenleri de anlayabiliyorum. Onların aldığı keyif de orada gizli çünkü, insanlar baktıkça keyif alıyorlar, sürdükçe değil.

Bizim 30′una merdiven dayamış Barbie otomobilini kaplatmaya çoktan karar verdi de, Kendi adlı şarkıcıya özendiğini düşünecekler diye çekiniyor. Kendi’de de varmış pembe bir Range Rover. İnsanın kendi için değil de toplum için yaşaması, “başkaları ne der” düşüncesinin esiri olması, böyle garip sonuçlar doğuruyor işte.

Pembeyi seviyorsun ama otomobilini komple pembeye kaplatacak kadar değil. Yine de kaplatmak istiyorsun çünkü çok dikkat çekeceğini, herkesin dönüp bakacağını biliyorsun. Buna rağmen ikircikleniyorsun çünkü bir şarkıcı senden daha önce yapmış o işi.

Aman Allahım, ne büyük bir sorun! İnsanı hayattan soğutur, intihara sürükler böyle ciddi problemler. Kızcağız günlerdir kurudu kaldı, yemeden içmeden kesildi karar veremediği için. Mahalle baskısı böyle bir şey işte. Oysa halkımız herkesi taklitçilikle yaftalamasa Seda mutlu mesut kaplatacaktı Range Rover’ını ve topluma düşen tek şey onu görünce arkasından imrenerek bakmak olacaktı.

Kafasını dağıtsın, rahatlasın, bu işi ilk yapanın Kendi olmadığını, dolayısıyla onun da taklitçi durumuna düşmeyeceğini göstermek için internetten birkaç örnek bulmaya karar verdim. Ve sizin de gördüğünüz gibi lüks arabaları pembeye kaplayan insanlar Kendi’den önce de vardı, Seda’dan sonra da var olacaklar.

Hepsinden önce, bu akımın en ünlü otomobili Elvis Presley’in 1955 model Cadillac Fleetwood’udur. Elvis bu pembe Cadillac ile turlarken Kendi daha portakalda vitamin bile değildi.

Paris Hilton ve pembe Bentley Continental GT’si. Otomobilin tek özelliği pembe olması değil, elmaslarla süslü logosu ve jantlarıyla mücevher kıvamında bir otomobil.

Her şeyi pembe seven Katie Price, yaz başında aldığı Project Kahn işi pembe Range Rover ile bu kervana katılıp, pembe Volkswagen Beetle ve pembe Vespa ile aynı garaja çekti arabasını. Paris Hilton’un Bentley’i gibi, Katie Price’ın Range Rover’ının da tek özelliği pembe olması değil, içinde dışında zilyon tane elmas barındırması. (Bu fotoğraftaki çizmelerine bayıldığımı söylemem lazım. Edit: Styleboom’dan jet destek geldi; çizmelerin markası DeNiro, anında sipariş için adres Brogini. Fiyatları 400 £ civarında ama pembeler özel siparişmiş. Bu kız işi biliyor.)

Pembe Hummer Limuzin de bir İngiliz limuzin kiralama şirketinin marifeti. Limuzinlerin modası hiçbir zaman geçmiyor, Hummer limuzin ise başlı başına bir prestij nesnesi. Bu limuzinin pembe olduğu da hesaba katılınca rezervasyon kuyruklarının haftalarca uzaması normal karşılanmalı.

Pembe Bugatti Veyron ise, bir tshirt’ü 200 dolara satan Japon giyim firması Branding Ape marifeti. Şirket arabası işte, vergiden düşmek için kiralamış bile olabilirler.

Burada yazdıklarım, adı sanı bilinen, tanınmış şahsiyetlerin pembe otomobilleri. Yoksa pembe ve lüks otomobilin sınırı yok, sahiplerini magazin dünyasında hiç görmediğimiz yüzlerce pembe otomobil, bir dünya pembe R8, Ferrari, Lamborghini geziyor ortalıkta.

Demek ki neymiş, aracını pembe kaplatıp da “sadece bende var hihi” demek için çok geç kalmış bu işe heveslenenler.

Gurur yapmanın da anlamı yokmuş. İlk ben yaptım diyebilmek için pembe Koenigsegg falan yapmak lazım artık, o da ciddi sermaye ister. Pembe Aston Martin ise aklınıza bile gelmesin, döverim.

Bir de Barbie bebeklerin gazıyla üretilen Barbie Edition pembe otomobiller vardı, onları daha önce şurada incelemiştik. Gerçi bunlar pembe takıntılı kadınlardan çok Barbie fanatiklerine hitap ediyorlar ama olsun.

Bu da pembiş muhabbetlerinin sonu olsun Pit Café’de. Bu kadar şirinlik rahatsız etti beni.

Pit Café’nin otomobil harici ilk ve muhtemelen tek kalacak yazısıdır, dikkat edin:

Takip edenler bilirler, son zamanlarda yeni, yepyeni bir şirket kurmanın çalışmalarını yapıyorum. Bugüne kadar hep al – sat, ithalat, imalat yaptım, “marka” olmasına ihtiyaç duyacağım, son kullanıcıyla iletişim halinde olacak bir firma kurmadım.

Kuruluş çalışmalarını yürüttüğümüz firma ise, bugüne kadar edindiğim tüm tecrübeleri kendi markama aktarma isteğimden yola çıktığım, benim maddi durumuma göre oldukça ciddi bir bütçeyle kurulan bir şirket.

Son iki yıldır yaptığım planlardan şaşmamak için her adımı dikkatle atmaya çalışıyorum ve bu da özel yaşamımı, hobilerimi, hatta sevdiklerimi bir süreliğine ikinci plana atmama neden oluyor.

Ne ev, ne de ofis yüzü gördüğüm yok, iki aydır sabah 6.30’da çıktığım evime gecenin bir yarısı geliyorum, bazen günlerce eve uğramadığım oluyor. Fabrika, ofis vs. hazır olsa bile ben orada sabit kalamadığım için Pit Café’ye yorumları onaylamak için bile giremiyorum.

Fakat…

Aslında nadiren de olsa eve erken geldiğim oluyor ve yazı yazmak yerine kitap okumayı tercih etmek “zorunda kalıyorum.”

Bunun sebebiyse, Türkiye’nin en itici, en sorumsuz, en sevilmeyen şirketi olan Türk Telekom ve kankası TTNET. Evimde iki aydır internet yok.

Bazılarınız hatırlar, hatırlamayanlar da şuradan bakabilirler, Türk Telekom ile aramızda bir didişme olmuştu zamanında. Kapatma emri verdiğim telefonu kapattıklarını söylemişler, fakat kapatmamışlar, bunu bana sabit ücretler ve faizleri bir sene boyunca birikip 400 TL olunca icra makbuzuyla bildirmişlerdi.

Ben de demiştim ki, “bu borcu ödemem için icradan fazlasını göndermeniz lazım.”

Türk Telekom’un bu girişimi, zaten sevmediğim şirketten hepten tiksinmeme neden oldu.

Borcun haksız olduğunu ve ödemeyeceğimi söyledim, bir sene daha sesleri çıkmadı. Sonra yine hatırladılar, tekrar istediler. Yine ödemem dedim, sustular. Eve icra göndereceklerini söylediler, burada bahsetmek istemediğim bazı sözlerimden ve imalarımdan sonra ondan da vazgeçtiler.

Aradan zaman geçti, bu kez şirkete tebligat gönderdiler. Şirket yönetimi olarak güldük, tebligatı uçak yapıp “iki çay” yazarak mutfağa gönderdik, çayı içerken Türk Telekom’u yeniden aradım. İtirazımın mantıklı olduğunu söyleyen bir memur, durumu üstlerine bildireceğini söyledi.

Sanırım üstlerine ulaşması çok uzun sürdüğünden, yine birkaç ay ses çıkmadı. Ve 3 senelik macerayı iki ay önce kendileri noktalamayı denediler.

Bir gün eve geldiğimde internetimin kesik olduğunu gördüm. Aradım müşteri hizmetlerini, dediler ki “siz zamanında bize takmışsınız, o yüzden çok kızdık ve bu hattınızı da kapattık.”

“Saçma sapan iş yapmayın, bu hattın son faturasından başka borcu yok,” dedim ama dinlemediler.

“Peki, bu hattı açtırmak için ne yapmam lazım?” dedim.

“Size en yakın Telekom Müdürlüğü’ne giderek hat başvurusunda bulunun” dediler.

“Yani” dedim, “bu hat artık iptal mi oldu?”

İptal edildiğini söylediler. Ama borcumu ödemeliymişim.

Memnuniyetle kabul ettim.

Mevcut hattın borcunu internetten ödedim, tertemiz yaptım ki seneye yeni bir 400’lükle gelmesinler. Şimdi ne durumdadır bilmiyorum, muhtemelen ona da borç yazmaya hazırlanıyorlardır. Sonuçta kapatan, iptal ettik diyen kendileri ama isterlerse iptal etmeyip para isterler, böyle değişik huyları var.

Türk Telekom’a bir lira borcum kalmadı ve artık Türk Telekom müşterisi değilim. Ve yemin ettim. Bir daha ne evime ne de işime Türk Telekom hizmeti almayacağım, bu şirkete 1 TL bile kazandırmayacağım.

Neyse lafı fazla uzatmayayım, konu böyleyken böyle. Türk Telekom benden haksız yere almaya çalıştığı parayı alamadığı için kullanmakta olduğum ve borcunu da ödediğim hattı iptal etti. Ben de şirket kurulumu tamamlanıp düzenim oturunca evi taşıyacağım için bu durumu pek sallamadım.

Şirkette canavar gibi Superonline kullandığımız için Türk Telekom ile işimiz yok.

Türk Telekom hâlâ benimle işi olduğunu düşünebilir. Kafasına göre yazdığı 400 TL’yi isteyebilir, hatta yeni iptal edilen hat için de birkaç sene sonra gelip para isteyebilir.

Avukatlarıyla bin kez konuştuğumuzu buradan da tekrarlıyorum:

Benden size ekmek çıkmaz gençler. Ben hayatımı kazanmak için çocuk yaşımdan beri çalışıyorum. Bugüne kadar haksız yere bir kişinin bir lirasını almadım, haksız yere kimseye bir liramı vermedim. Param olunca arabalara, eğlencelere, oraya buraya harcadım, olmadığında kırdım dizimi evimde oturdum.

Vadesi gelen borçlarımı canımı dişime takıp ödedim, alacağım varsa hiç acımadan aldım. Bazen başkaları beni icraya verdi, bazen ben başkalarını… İcraya mal kaptırınca üzüldüm, ben alınca başkaları üzüldü. Ama ortada hiçbir zaman haksız kazanç olmadı. Hepimiz hak ettiğimizi aldık.

Sen hak etmediğin parayı istiyorsun Türk Telekom. Köşede zayıf gördükleri genci sıkıştırıp cüzdanını almaya çalışan tinerciler gibisin. Farkınız, markanız. Tinercilerin PR’ını medyadaki inanmışlar yapıyor haber bültenlerinde, senin PR’ını Şener Şen, Cem Yılmaz yapıyor.

Onlar ayakkabı boyayınca, hamallık yapınca, ufak tefek hizmet görünce helal rızk kazanıyorlar, sen de hizmetlerin “düzgün” çalışınca. Fazlasını, hak etmediğini talep etmek “haram” oluyor. “Kul hakkı” oluyor. “İnsan hakları ihlâli” oluyor.

Tırtıkladıkların ya bu dünyada kanun zoruyla çıkıyor, kanunlar zayıf kaldığında yanına kâr kaldı sanıyorsun ama öteki tarafta alev alev çıkıyor bu kez. Beybi! Acıtır! Gerçi ben gücüm yettiğince hakkımı öte tarafa bırakmayı sevmem. Peşin çalışırım. Ondan kelli, sana verecek param yok Türk Telekom.

“Yok, biz öte tarafta hesaplaşalım, ver paramızı” diyorsanız buyurunuz geliniz. 400 TL dediğiniz bir çift ayakkabı parası bile etmez. İcraya geldiğinizde eskilerden iki çift veririm ama bir çifti hâlâ ayağımda olur ve elinizden önce kafanız buluşur kendisiyle.

Öptüm.

Türk Telekom’un bu marifetleri bugüne kadar hiç niyetlenmediğim bir iş yaptırdı bana, geçen hafta gidip iPhone almak zorunda kaldım. Smartphone merakım hiç olmamıştı bugüne kadar, “internet içimize işlemiş zaten, bir de cebimizde mi taşıyalım” diyordum ama evde internet olmayınca gerekebiliyor.

Sonuçta sosyal medyayı seviyorum; haber almak istediğim, bloglarını, twitlerini okuduğum insanlar var. 1997’den beri aktif olarak internet kullanan bir adam için evde offline kalmak pek alışıldık bir durum değil.

Türk Telekom’un benden aldığını iPhone 4S ve Turkcell 3G ortaklığında geri aldım, mutluyum. Ekran minik ve internet biraz yavaş ama olsun, 8 Mbit’e kadar diyip 2 Mbit’i görmeyen gudik hizmetler vermiyorlar hiç olmazsa.

Sevgili Pit Café takipçileri, Akay işte bu nedenlerden dolayı pek uğrayamıyor bu civara. Telefondan internete daha yeni alışmaya çalışıyorum, parmak çapım Double Corona kıvamında olduğu için hepten sıkıntı çekiyorum zaten. Bu pozisyonda ne yazı yazılır, ne de geyik yapılır. Eve erken gelmeyi başardığım günlerde kıçımı devirip yatıyor; ya kitap ya da Siminya okuyorum bu ara, minicik ekranda blog okumaktan kör olursam bana o bakacak.

Ve siz; TTNET’in sevgili sosyal medyacıları, bu yazıyı twit attığımda hemen “Miriba, sorununuz neydi aceba?” diye sevimlilik yapmayın. Gidin daha iyi bir iş bulun gençler, valla yapılacak iş değil o. Hatta müsait bir zamanda şu bizim yeni şirketin sosyal medya departmanı için İnsan Kaynakları’na bi’ uğrayın. Belli mi olur, belki daha kaliteli bir şirkete transfer olursunuz, hayatınız kurtulur.

Hadi bakalım, bir süre daha yokum ben. İyi bakın kendinize.

(Bu arada, geçen sene avukat oldu diye sevindiğimiz en ufak kardeşimi bu sabah askere gönderdik. Dua edin, şans dileyin, bir şeyler yapın, sağ salim gelsin genç. Askerden sonra benim 400’ü o savunacak.)

Bir otomobil markasına sahip olan toplumlar, gerek ihtiyaçtan, gerek ülke reklamı amacıyla kendi aralarında farklılıklar sergilerler. Mesela İngilizler kraliyetin, aristokrasinin getirdiği lüksü kullanırken Amerikalılar her şeyde olduğu gibi otomobilde de müsrif davranırlar.

Sırayla bakalım o zaman, zaten pek fazla yok.

İngiliz otomobilleri:

İngiliz aristokrasisinin, köklü kraliyet ve burjuvazi geleneğinin eseridir İngiliz otomobilleri. Zenginliğe, zarafete, gurura ve kaliteye, köklü adetlere verilen önemi simgelerler adeta. Spor otomobillerde bile performanstan ziyade parça kalitesi, el işçiliği ve konfor ön planda tutulur. Törelerine ve geçmişlerine bağlılıkları otomobillerine de yansır, çizgileri kolay kolay değişmez. Morgan yıllar öncesinin çizgilerini bugüne taşırken Rolls-Royce lüks ve zenginliği, Aston Martin kalite ve zarafeti taşır üzerinde.

Sözün özü, İngiliz otomobilleri zengin burjuvaziden ziyade gururlu aristokrasiye hizmet ederler.

Amerikan otomobilleri:

“Tüket, daha çok tüket, hep tüket” mottolu Amerikan yaşam tarzının simgesidir Amerikan otomobilleri. Kocaman pizzalarla, karpuz kadar hamburgerlerle beslenen Amerikalılar, gövdesi büyük, motoru güçlü, su gibi benzin yakan otomobiller üretmeyi tercih ederler. Londra’nın dar sokakları için Mini gerekli olabilir veya Roma’nın “viccolo”larında Fiat 500 iyi gidebilir. Fakat Route 66 cüsseli bir Chevrolet ile çekilir. Neredeyse bedavaya gelen yakıt, bitmeyecekmiş gibi görünen araziler ve her şeyi müsrifçe harcamaya alışkın Amerikalıların minik ve tutumlu otomobiller yapmalarını beklemek abes olur. O nedenle de en büyük SUV’ler, en kocaman spor otomobiller ABD’den çıkar.

Alman otomobilleri:

Alman disiplini ve azminin getirilerini otomobillerde görmeye şaşmamak gerek. Uzun ömürlü, teknolojik ve kullanışlı otomobiller çıkar Almanya’dan. Her zaman rekabete açık davranırlar, gelişmek için kendi aralarında bile rekabete girerler. Modellerini hızla geliştirmeleri, yeni teknolojilere anında adapte olabilmeleri 1945′in paramparça Almanyasından günümüzün güçlü Almanyasına nasıl ulaştıkları hakkında epey fikir verir.

İtalyan otomobilleri:

Nasıl ki İngilizler aristokrasiyi paradan önemli buluyorlarsa, İtalyanlar da bunun tam tersini yaparlar. İtalyanların işi dikkat çekmektir. Bunu bir Prada ile de yapabilirsiniz, bir Ferrari ile de. Burberry’nin sakin ve rahat tasarımlarına Prada’nın dikkat çekici tasarımlarla karşılık vermesi gibi, Aston Martin’in ağır abi duruşuna Ferrari ve Lamborghini lastik yakarak yanıt verir. İtalyan otomobilleri her ortamda dikkat çekmeyi seven İtalyan kültürünün bir yansımasıdır. Öncelikli amaç gösteriştir, kalite daha sonra gelir. Bunu Alfa Romeo’nun tasarımlarında bile görebilirsiniz.

İngilizler Londra’nın dar sokakları için Mini gibi bir çözüm üretirken, İtalyanlar da Roma’nın daracık ve tarih kokan sokaklarına Fiat 500 ile çare bulurlar.

Fransız otomobilleri:

Fransızların mağrur, gururlu, “ben yaptım oldu” duruşunun etkilerini görürüz otomobillerinde. Teknolojiye pek hızlı adapte olamamaları bir yana, İngilizce sorduğunuz soruya Fransızca karşılık vermeleri gibi müşteriler beğenmese bile kendilerince farklı tasarımlar yapmakta inat ederler. Renault’nun kamyonlarını 500 metreden tanıyabilirsiniz. İtalyanlarla dip dibe uzun süre yaşadıklarından olsa gerek, dış görünüme önem verip içeriyi pek sallamama huyu bunlara da bulaşmıştır. Renault olsun, Citroën olsun, Peugeot olsun hepsinin iç tasarımlarında bir boşluk, bir tuhaflık vardır. Dışarıdan zengin görünen modellerin bile konsolları o zenginliği taşıyacak seviyede değildir. Ancak başta da dediğim gibi, “ben yaptım oldu” kafası burada “ister al ister alma” olarak çıkar karşınıza.

Japon otomobilleri:

Arı gibi vızır vızır bir millet olan Japonlar, çeviklikleri, çalışkanlıkları ve tutumluluklarıyla dikkat çekerler. Otomobilleri de öyle. 120 m² daireden bahsettiğinizde “bütün sülale aynı yerde mi yaşayacaksınız, ne gerek var kocaman eve?” diye soran Japon mantığı, en önemli kriteri fiyat / performans oranı olan otomobillere çalışır. Hızlı, çevik, üretimi ucuz ve kolay olan otomobiller, Japon kültürünü birebir yansıtırlar. Savaşçı ve istilacı Japon ruhuyla kendilerinden kat kat üstün olan Çin’i boydan boya işgal ettikleri gibi, uygun fiyatlı, dayanıklı ve hızlı otomobilleriyle de dünya otomobil pazarını işgal etmenin peşine düşebilirler. Dünyanın en çok otomobil satan markası Toyota’yı “masrafsız otomobil” dendiğinde akla ilk gelen markalardan biri olan Honda kovalarken Subaru, Nissan, Mitsubishi gibi markalar da diğer segmentlerde Japon kültürünü temsil etmeye devam ederler.

Kore otomobilleri:

Japonlarla aynı havayı soluyan, benzer kültürleri taşıyan Koreliler de Japonlarla benzer otomobiller üretir. Hyundai ve Kia Avrupa markalarına göre çok çok genç olmalarına rağmen pazar payı konusunda iddialı bir konuma çoktan ulaştılar. Japon ve Kore otomobillerinin bir ortak yanı da, yüksek cirolara rağmen kârlılığın düşük kalmasıdır. Daha çok marka çıkarabilmek ve Avrupalı firmalarla mücadele edebilmek için kârlı markalarını bebek markalarının gelişiminde kullanırlar. Bu nedenle Hyundai hem yük gemisi hem CD, Samsung hem buldozer hem PC monitörü, Daewoo hem mutfak robotu hem kamyon üretirken Mitsubishi bir yandan klima üretip bir yandan Evo’yu geliştirebilir. Marka bazında kârlılık yüksek görünse de ana firmanın yaptığı çoğu zaman nakit çevirmek olur ve bunların Korelilerin otomobil kültürüyle ne alakası var, ben de anlamadım.

Rus otomobilleri:

Demir perde ortadan kalksa da Rusların sağlam metallere ve ağır sanayiye olan ilgisi iliklerine işlemiştir. Sibirya soğuklarında sağlam kalmak, sürekli sorunlarla boğuşmamak isteyen Rusya, kızları sayesinde güzelliğe yeterince doyduğu için görselliği hiç umursamadan, sağlamlığa bakar. Dört bir yana ördüğü tren yolları sayesinde doğuda Kars’a kadar giren, batıda Almanya’ya direnen Rusya, trenlerin çirkinliğini ve sağlamlığını otomobillerinde birleştirir; ortaya Lada, Moskvitch gibi markalar çıkar.

İsveç otomobilleri:

Rus kültürünü Avrupa ile harmanlayan soğuk diyarların ülkesi İsveç, otomobillerinde de Rus ve Avrupa karışımı bir yol izler. Ruslar gibi sağlam yapmaya çalışırken bir yandan da Almanlar gibi teknolojik olmaya çalışır. Ancak ülkenin küçüklüğünün ve diğer Avrupa ülkelerindeki sömürgeci zihniyete pek sahip olmamasının da etkisiyle gemiyi yürütecek rüzgârı bir türlü bulamaz, markaları sürekli sıkıntı yaşar. Bata çıka ilerlerken en sonunda batan Saab, güvenlik dendiğinde akla ilk gelen marka olmasına rağmen bir türlü istenen pazara ulaşamayan Volvo ve kamyonculuk sektöründeki sağlam ve güvenilir imajına rağmen pazar payında rakiplerinin gerisinde kalan Scania, İsveç’in otomotiv sektöründeki durumunu açıklar. Koenigsegg bile tüm muhteşemliğine rağmen İsveç’in elinde ziyan olmuş markalardan biridir. Avrupa ülkelerindeki gibi sömürge yeteneği olsaydı bunu otomobil kültürüne de yansıtır ve dünyanın çeşitli yerlerinde fabrikalar açarak daha satış rakamlarını yükseltebilirdi İsveç. Olmadı, kısmet.

Çin otomobilleri:

Evet, artık onlar da var dünya otomotiv pazarında. Özellikle Chery ve Geely, “şu Çinliler de her şeyi taklit ediyorlar canım” söylemlerini ispatlamak istercesine çeşitli markalardan apardıkları tasarımları yeni model diye sunarlar piyasaya. Güven vermeyen ama ucuz olan her şeyin yatağı olan Çin, ucuz iş gücünü otomobillere de yansıtarak kendi markalarını tüm dünyaya satar.

Türk otomobilleri:

Türkler otomobil üretmeyi beceremezler. Yan sanayicidirler, “faça” yaparlar.

Kuzey Kore otomobilleri:

Kuzey Kore, militarist diktanın emrine amade olduğundan tam bir asker gibi davranır. Kimseyi umursamadan yurtdışından model getirtir, kalıbını çıkarıp taklidini yapar. İhraç etmediği, dünyayla ilişkisi sınırlı olduğu için kimse karışmaz, o da kafasına göre takılır.

Günümüzün otomobil kültürü:

Globalleşmenin getirdiği kültür erozyonu, her işi olduğu gibi otomotiv sektörünü de etkiledi. Tokyo sokaklarında kimonolu kadınlar, İzmir’de efeler yok. Los Angeles’da kebap, Diyarbakır’da Big Mac yiyoruz.

İtalyan kültürünün ürünü pizza, ABD markaları tarafından pazarlanıyor dünyaya. Starbucks kahve kültürünü kökten değiştirdi, lahmacun bile Hacıoğlu sayesinde McDonald’s sistemine tutundu.

Hollanda Spyker ile günümüzün global pazarına uygun spor otomobil yapmaya çalışırken, İran Samand ile, Hindistan Tata ile kısıtlı bütçelere ulaşmaya çalışıyor.

Milli firmalar azalıyor, Araplar İngilizlere, Amerikalılar Almanlara ortak olarak birlikte projeler geliştiriyorlar.

Böylesi bir ortamda ortaya çıkan yeni otomobil markalarının da anavatanlarının kültürüne sadık olması beklenemez. O nedenle son dönemlerde ortaya çıkan markalar ve bundan sonra çıkacak olanlarda bu tip kültürel izler göremiyoruz, göremeyeceğiz.

Türkiye otomobil üretemez dedim yukarıda, onu da kısaca açıklayayım:

En olmadık zamanlarda en olmadık işleri başarmıştır bu toprağın insanları. Beklenmedik anlarda büyük işler yapabilirler. Fakat devletçidirler, en başarılı oldukları meslek askerliktir. Zaten bununla gurur duyarlar, “her Türk asker doğar!” diye bağırmak onları mutlu eder. Gel gör ki bu millet, kazandığı her şeyi yine kendi arasında kavgaya tutuşarak kaybetmekte de çok başarılıdır. Tarih boyunca onlarca devlet kurmuşlar, hepsini yine kendileri yıkmışlar, yıkamadıkları zaman darbe yapmışlardır. Birlik ve beraberlikten pek anlamazlar, koordine işleri, uzun vadeli planları pek beceremezler. Çok şahsi düşünen bir millet olmanın yanında, başarılı olanlara destek vermek yerine haset etmekte, başarısını baltalamaya çalışmakta da üstlerine yoktur.

Türklerin otomobil macerası da böyledir. En zor zamanlardan birinde, yine bir darbe sonrasında, yine bir askerin emriyle otomobil üretmeye çalışmışlar; sadece 130 günde sıfırdan bir otomobil üretmişler ve tarihi tekerrür ettirip ürettikleri otomobili elleriyle çöpe atmışlardır. Sonrasında bir kaç deneme daha yapılmış fakat yine kendi içlerinde bulunan destek yerine köstek olma düsturu yüzünden tüm otomobil girişimcilerini giriştiklerine pişman etmişlerdir. Türkler bunu havacılıkta da, denizcilikte de tekrarladıkları için teknoloji dünyasında varlıklarından pek söz edilemez.

Otomobil üreticisi ülkelerin kültürlerinin ürünlerine etkisi bugüne kadar böyle gitti. Gelecekte neler olacağını, el değiştiren markaların neler yapacağını da hep birlikte göreceğiz.

(Bu yazı Blog Dergisi Ekim 2011 sayısında yayınlanmıştır.)

Bu nedenlerden dolayı SUV’ler pek ilgimi çekmez. Çok beğendiğim ve takdir ettiğim modeller var elbette, sadece segment olarak benim ilgi alanımın dışında kalıyorlar.

Fakat son zamanlarda git gide yayılmaya başlayan “compact” SUV kavramı, bu modellerle ilgilenmeyen benim bile dikkatimi çekmeyi başardı. Avrupalı markaların şık ve kullanışlı compact SUV’leri, Amerikan markalarının gösterişli, yerine göre kaba SUV’lerine bir tepki gibi duruyorlar.

SUV’ler önce BMW X3, Audi Q5 gibi modellerle küçüldüler, şimdi de BMW X1, Audi Q3 gibi modellerle daha da küçülüyorlar.

Audi’nin yeni compact SUV’si Q3 de Avrupa’yla aynı anda Türkiye’de de piyasaya çıkıyor. Audi Türkiye, piyasaya çıkmasına kısa süre bana bir Q3 verme kibarlığında bulundu ve ben de bu minik SUV’yi otobanlarda, köy yollarında, tarlalarda 1.200 km kullanarak denemiş oldum.

Aracı Maslak’taki Doğuş Otomotion’dan alana kadar okuduklarım ve izlediklerim haricinde hiçbir fikrim yoktu. Buluştuğumuzda ilk dikkatimi çeken, Q5 gibi Q7’nin küçüğü olmak yerine A1’in büyüğü olmasıydı. Nasıl ki BMW 6.45’i üfleye üfleye şişirdiğinizde bir X6 elde ediyorsanız, Audi A1’i de aynı şekilde şişirerek bir Q3 elde edebilirsiniz.

Şaka bir yana, Audi Q3 dış görünüm olarak gerçekten de A1’in SUV versiyonu gibi duruyor. Q7 gibi vahşi değil, ama şirin ve sürprizlerle dolu. Biliyorsunuz ki LED farlarla tarih yazan, Şahinci kesime bile ilham kaynağı olan Audi, 2012 modellerinde LED’i daha da geliştirerek yepyeni bir far tasarımına imza attı. Önceki modellerde gündüz farları LED çizgi halinde çerçevenin altında yer alırdı. Yeni modellerdeyse gündüz farları net bir çizgi halinde far ünitesini çerçeveliyorlar. Nokta LED’ler şıktı, yeni farlar ise tek kelimeyle “seksi.” Bu far tasarımını kullananlardan biri de Audi Q3 oldu.

Geniş ön panjuruyla, farlarıyla, stoplarıyla, duruşuyla, bakışıyla, tüm dış görünümüyle Q3, Audi ailesinin önemli bir ferdi olduğunu hissettiriyor.

Dış görünüş bir yere kadar, önemli olan iç güzellik diyor ve içeri geçiyoruz.

Audi Q3, iç mekân olarak da geleneksel Audi çizgilerini taşıyor. Şöyle bir şey var, compact SUV’ler genelde uygun fiyatlı olurlar. Audi Q3 ise 55.567 Euro’luk baz fiyatıyla hiç ucuz durmuyor. Bunun nedeni de Audi’nin bu minikte de büyük modellerindeki işçiliği aynen kullanması. Q3’ü kullanırken minik bir SUV içinde olduğunuzu düşünmüyorsunuz.

Ön konsol, açılıp kapanan ekran, göstergeler, direksiyon, döşemeler, koltuklar… Her parçası kalite kokuyor. Kumandaların, müzik sisteminin, yalıtımın, havalandırmanın ve otomatik start – stop gibi çeşitli teknolojilerle desteklenen sürüş zevkinin kalitesi de devreye girince, gayet üst segment bir aracın içinde olduğunuzu anlıyorsunuz.

Elbette bu heyecanı abartmaya gerek yok. Bir Q7’nin konforunu, bir S4’ün performansını veremiyor Q3, zaten bunu vaat de etmiyor. Q3, diğer birçok Audi modeli gibi sınıfının en iyisi olmayı hedefliyor sadece.

Aracın boyutları küçük olmasına rağmen iç mekân o kadar planlı kullanılmış ki hiçbir rahatsızlık vermiyor. Q3’ün iç mekânı genişlik açısından A3 gibi diyebilirim. Çok geniş değil ama rahatsız edecek kadar dar da değil. Beni tanıyanlar cüssemi bilirler; kız arkadaşım ve kendime benzer iki arkadaşımla İstanbul’dan Ankara’ya dört kişi gidip döndük ve alan darlığından şikayet eden olmadı. Geniş bir araca ihtiyacı olanın yapması gereken şey de Q3 almak değil zaten. Bunun için Q5 var, Q7 var.

Q3, küçük boyutlarıyla SUV konforu sunmaya çalışıyor ve bir yere kadar bunu başarıyor da. Yüksek oturuş pozisyonu geniş bir açı sağlıyor, pencerelerin genişliği A3’ten daha ferah bir ortam sunuyor. Devasa SUV’lerin temelde sunduğu en önemli özellik olan güven duygusu ve geniş görüş açısını Q3 yeterince sunabiliyor sürücüsüne.

Çocukken “kız arabası” dediğimiz arabalar vardı. Artık öyle ayrımlar pek kalmadı ama bazı otomobiller görüntü itibariyle o kadar feminen duruyorlar ki bunu söylemeden edemiyorum. Q3, özellikle minyon tipli kadınlar için ideal bir compact SUV diyebilirim.

Görüntü açısından bahsedeceğim son şey, Audi’nin her zaman aynı olduğudur. Öyle bir kimliği var ki Audi’nin, gecenin karanlığında uzaktan yaklaşan otomobilin modelini çıkaramasanız da Audi olduğunu anlarsınız. Modelleri yakından incelediğinizde de aynı şey karşınıza çıkar. A1’den S8’e kadar tüm Audilerde benzer çizgileri görürsünüz, içinde benzer keyfi yaşarsınız. “Uygun fiyatlı” modellerde işçilik ucuzlamaz, Audi’nin tüm ürünleriyle arzulanan bir marka olmasını sağlayan nedenlerden biri de budur.

Sürüş zevkine gelirsek, benim kullandığım model 2.0 litre, 177 hp bir dizeldi. TDI motor S-tronic şanzımanla birleşip, quattro desteğini de arkasına alınca minik bir spor otomobil haline getiriyor Q3’ü.

Ankara – İstanbul arasını otobanda kendi sınırlarım içinde tamamladım (Ataşehir – Çubuk 2.5 saat). Q3 sürat için tasarlanmış bir otomobil olmadığından 260 km/s kadranın dibini görmeyi beklemiyordum ve S modunda görebildiğim en yüksek sürat 230 km/s oldu. Fakat bir Audi’de önemli olan, quattro’nun verdiği o sonsuz güven duygusuyla virajlara rahat rahat girmektir ki, Q3 bunu diğer kardeşlerinden aşağı kalmadan başarıyor.

Q3’ün asıl yeteneği, virajlı köy yollarında ortaya çıkıyor. Quattro, asfalttaki yeteneğini toprakta da koruyor ve muhteşem bir sürüş keyfi yaşatıyor sürücüsüne. Yüksek torkun verdiği ivmelenme yeteneği de devreye girince sonbahar yağmurlarında ormanlarda dolaşmak, göllerdeki ördekleri kovalamak daha bir eğlenceli oluyor.

Başta da söylediğim gibi “modern” SUV’ler arazi için yeterli değiller. O nedenle Q3 ile gerçek bir off-road macerası yaşayamadık. Ancak buğday tarlalarında A4’ten yetenekli olduğunu görmüş olduk. Kendi arabamın toprağa saplandığı tarladan Q3 ile sorunsuz geçmeyi başardığıma göre Q3’e arazi testinden geçer not verebilirim.

Q3’ün beygirleriyle bizim beygirleri karşılaştırdığımızda, Kırkyıl’a bundan sonra daha saygılı davranmaya karar verdim. Toprak yolda birlikte kalktığımızda benden çok da geride kalmadı kerata. Dyno’ya çıkarsak 50 hp basar bu hayvan. Channel ise Q3’ü görünce nedense huysuzlandı, iki poz çekebilmek için arabaya yaklaştıramadık keratayı bir türlü.

Dağ bayır macerasını bitirip medeniyete geri döndüğümüzde, İstanbul’un puslu gri havası ve meşhur trafiği tarafından karşılandık. Sıkışık trafikte yüksek ve ferah bir araç içinde oturmak, trafiğin sıkıntısından bir nebze de olsa koparır insanı. Zaten şehir içinde SUV kullananları da sadece bu nedenle anlayabiliyorum. SUV’lerin hantallığına karşın compact SUV’lerin ataklığı ve minikliğiyse birçok sürücü için daha avantajlı oluyor.

Son olarak diyeceğim şudur ki Audi Q3, her yönüyle “yeterli” bir SUV olmuş. “Benim cipim var” demek isteyenlerin değil, büyük bir SUV’nin konforunu yaşamak isteyenlerin düşüneceği türden bir otomobil Q3. Aynı boyutlarda olan, compact SUV diye satılan birçok araç var, üstelik fiyatları 22.000 TL’den başlıyor. Fakat “cipe binmek” ve “kalite” arasında ayrım yapabiliyorsanız, bir Dacia Duster ile Audi Q3’ü aynı cümlede anmak bile anlamsız oluyor.

Audi Q3’ün 55.500 Euroluk bedeli sadece otomobil için değil. O bedel size hem bir compact SUV, hem de bir Audi sunuyor. Audi markasının kalitesini ve marka gücünü satın almak için de belli bir bedel ödemek gerekiyor haliyle.

Lüks otomobil firmalarını bu yüzden severim ben. Bir yandan Formula 1′de şampiyonluk kovalayıp bir yandan Clio Symbol üreterek herkese hitap etmeye çalışmak yerine Le Mans’da tarih yazıp A1′den S8′e tüm modellerde sınıfının en iyisi olmaktır bir markayı arzu nesnesi haline getiren.

Volkswagen Tiguan ve Seat Tribu ile aynı platformda VW Group A5(PQ35) üretilen Audi Q3, 2.0 lt benzinli ve dizel motorlarla piyasaya çıkacak. TFSI benzinli motorlarda 170 ve 211 hp seçenekleri varken TDI dizel motor 177 hp. 6 ileri manuel veya 7 ileri çift kavramalı S-tronic şanzıman ve Audi’nin meşhur quattro teknolojisi Q3′ü sürüş dinamikleri açısından çok çekici kılıyor.

Panoramik cam tavan, ısıtmalı koltuklar, deri döşeme, Bose marka 14 hoparlörlü müzik sistemi, açılıp kapanabilen renkli ekranlı yol bilgisayarı & navigasyon sistemi, 16 – 19 inch arası jant seçenekleriyle Audi Q3, SUV konfor ve teknolojisini küçük boyutlu bir SUV’de yaşamak isteyenler için kesinlikle en iyi seçim.

Fotoğrafçılık konusunda yeteneksizin bayrak sallayanı olduğum için ancak aşağıdaki fotoğraflar gibi kareler çekebildim. Bunlara benzer bir sürü fotoğraf var ama hepsi birbirinden başarısız olduğu için buraya eklemeye gerek yok. Bu siteye iyi bir fotoğrafçı lazım mirim.

Yollara yıllarınızı verdiyseniz Mark Knopfler ve kankaları hayatınıza sızmanın bir yolunu mutlaka bulurlar. Açılıp kapanabilen ekranda navigasyonu, multimedya işlemlerinizi, yol bilgisayarını ve daha birçok işi yapabiliyorsunuz. Korsana izin yok, .avi desteklemiyor.

Audi Q3 küçük görünse de içi oldukça rahat. Uzun yolda sıkıntısız bir yolculuk sağlıyor. Fakat konfora öncelik veren koltukların spor olmaması tempolu sürüşte ve arazide sıkıntılı olabiliyor.

Bu göl donunca harika bir buz pateni pistine dönüşüyor. Donmayınca da iyi bir yaban ördeği merkezi. Gel gelelim, yeşilbaş ördeklerimiz yabancı arabayı görünce kaçışmayı tercih ettiler. Göl kenarının çamuru Q3′ü pek etkilemedi, rahat rahat yürüdü yolunda.

Sabah saat 07:00, hava 2 derece. Q3 çiftliğe veda etmeye hazırlanıyor. Gördüğünüz gibi, arka taraf A1′in biraz tombişi, aynı sert bakışlı şirinliğe sahip.

Farlar, farlar. Q3′ün farları Audi’nin yeni nesil farlarından ve tek kelimeyle seksi görünüyorlar.

Bir Audi test sürüşü daha böyle sonlandı. Daha geniş vaktim olmasını ve Q3′ü çiftlikte biraz daha zorlayıp daha iyi fotoğraflar çekmeyi dilerdim ama ne yazık ki fazlasını yapamadık. Kırkyıl’la yaptığımız yarışın videosunu embed edilebilir hale getirirsem daha sonra ekleyeceğim.

Motorsporlarında kimi zaman izleyici, kimi zaman yarışan olarak, gündelik yaşamımızda hem kullanıcı hem test meraklısı olarak Audi’yi yaşamımızın her yanına monte etmişiz meğer. Bunlar güzel şeyler.

Bugün nerede olacağımı iki sene önce söyleseler pek inanmazdım sanırım. Çalıştığım sektörden yavaş yavaş kopup kozmetik ve ilaç sektörüne kayacağımı, Türkiye’de yeni bir marka kurmanın peşine düşeceğimi, kardeşimin evleneceğini, Pit Café’nin ikinci yılını Antalya’da karşılayacağımı söyleseydi biri, dalga geçtiğini düşünürdüm.

Ama o kadar yavaş gerçekleşti ki hayatımdaki değişiklikler, hiç şaşırmadan, sanki kendim planlamışım gibi hissetmeye başladım.

Geçen yıl katıldığım en etkileyici davet Bridgestone’nun F1 İstanbul GP davetiydi, bu yılın en güzeliyse Audi’nin doğum günümde R8 test sürüşü için İstanbul Park’a davet etmesi oldu. İstanbul Park yaşamımızın merkezinden pek ayrılmıyor nedense, umalım ki bundan sonra da ayrılmasın.

Neyse, hiç olmazsa bugün fazla uzatmayayım. Pit Café bugün 2 yaşını dolduruyor. Bu süreçte Pit Café aracılığıyla tanıştığım arkadaşlara, edindiğim dostlara, uzun uzun yazıları sıkılmadan okuyan takipçilere en içten teşekkürlerimi sunuyorum.

Bakalım 3. yılı görebilecek miyiz, görürsek hayatımızda neler değişmiş olacak…

Teşekkürler.

Fakat en önemli nedeni şudur ki, şımarık bir ailedir bunlar. Geçmişte öyleydiler, pek görüşmesek de çeşitli ortamlarda denk geldiğimizde fark ediyorum ki bugün de öyleler.

Ben küçükken onlar biraz daha varlıklıydı bizden. Eve ne alsalar halamın kızı koşa koşa bize getirir, “sizde yok, bizde var” diye sayıklayarak dolanırdı etrafta.

Eh, yaşın getirdiği mallığı da hesaba katarsak onun bizi kıskandırmaya çalışması da, bizim onu kıskanmamız da normaldi.

Varlıklıydı dediysem, onlar saraylarda biz sokaklarda değildik. Hatta 80’lerin İstanbul’una göre oldukça iyi bir konumdaydık. Fakat bizimkiler sürekli başkalarını kıskandırmamamızı, bizde olanın başkalarında olmayabileceğini öğütlerken, onlar her fırsatta mal varlıklarını sergilemekten imtina etmezlerdi. Hem çocuklar hem de halamın kendisi çevreleriyle sürekli bir sidik yarışının içindeydiler.

Onların davranışlarını gördükçe tiksinirdim. Saklayacak bir şey yok, görgüsüzlerden tiksinme huyumun temelinde halam ve ailesinin ciddi etkisi olduğunun farkındayım.

Bu konularda aileden iyi bir eğitim aldım sanırım. Hayatımın hiçbir aşamasında ne kazancım ne de mal varlığımla topluma hava atmak aklımın ucundan geçmedi. Hiçbir zaman da “onda var, neden bende yok” düşüncesine girerek hasetle bakmadım çevreme.

“Dünyada açlıktan ölen insanlar var,” diyerek her şeyimi komple Somali’ye bağışlamadım. Ama “bende şu var, bende bu var” diyerek ortalık yerde reklam da yapmadım. Ne kadar kazandıysam o kadar yedim, benden çok kazananı gördükçe de “Allah daha çok versin,” dedim.

Fakat çevreme baktıkça görüyorum ki, bu hayat felsefesi günümüzde pek geçerli olmuyor. İnsanlar kendilerini ellerindeki her şeyin reklamını yapmak zorunda hissediyorlar.

-20 kontörle iPhone kullananı mı dersin, benzin parasını denkleştiremediği kendince lüks otomobili gecekondunun önüne çekeni mi dersin, içeri girebilmek için aylarca götünü yırttığı mekâna girme fırsatı bulunca garsonlara bağırıp çağıranı mı dersin… Her türlüsü var.

Sanatçı etiketiyle dolanan şarkıcı, manken, oyuncu tayfasına bir bakın bakalım, kaç tanesi saraylardan düşmüş magazin ortamlarına?

Sadece sonradan görmeler de yapmıyor bunu üstelik. Görgü parayla olmadığı için 7 kuşak geçmişi Karun kadar zengin olsa da parasıyla hava atmaya çalışanlar var.

Konu görgüsüzlük olunca nedense aklıma ilk gelen isimlerden biri Ali Ağaoğlu’dur. İşadamlığına lafım yok, çok başarılı bir tüccar olduğunu biliyor ve takdir ediyorum. İş dünyasında oyunu kuralına göre oynayan, işini bilen bir adamdır. Fakat görgüsüzlük dendiğinde de aklıma ilk gelen kişidir kendisi.

Katıldığı televizyon programında “valla ben helikopterle 5 dakikada geldim, trafik falan yok. İnsanlar trafik var diyor, hehe” diye gevrek gevrek sırıtmalar, “arabalarımın toplam değeri 10 milyon dolar, babam da çok zengindi” diye zırt pırt demeç vermeler…

Arabasının kaputuna oturup röportaj veren bir adam işte, ötesi yok. Malında da, kazancında da gözüm yok, Allah daha çok versin, 10 değil 100 milyon dolarlık arabası olsun. Midemi bulandıran tek şey çıkıp televizyonlarda tüm insanları aşağılarcasına “benim çok param var” diye kendini tekrarlaması.

Zenginin malı züğürdün çenesini yorar da, maşallah Ali Bey’inki en çok kendi çenesini yoruyor.

Türkiye’de ve ABD’de mal varlığı da, otomobillerinin değeri de Ali Ağaoğlu’nun kat kat fazlası olan adamlar tanıyorum, siz birçoğunu tanımıyorsunuz. Çünkü çıkıp ziv ziv konuşmuyorlar, gerçekten tat alarak eğleniyor ve başkaları görsün diye değil, kendileri nasıl seviyorlarsa öyle harcıyorlar paralarını.

Ali Ağaoğlu örneği verdiğime bakmayın, bu zihniyet çok yaygın aslında. Renault Fluence reklamlarında bile görmüyor musunuz “sizin arabada bundan var mı?” diye sorup arkadaşını ezmeye çalışan salak kızı?

Hah, aynı benim halakızının küçüklüğü işte. Eskaza eniştemin arabasına binsek aynı bu cümlelerle konuşurdu o da. Sonradan bırak pederi, sadece benim garajımdaki otomobillerin toplam değeri eniştemin tüm mal varlığını geçti ama bir kez olsun benzeri bir cümle ne benim, ne de kardeşlerimin ağzından çıkmamıştır.

Ve zannetmem ki ileride çoluk çocuk sahibi olunca benim oğlumun veya kızımın ağzından böyle bir cümle çıksın. Arkadaşına –üstelik babasının parasıyla- hava atan bir çocuktan hiçbir zaman cacık olmaz, yoğurdu hep eksik kalır.

Burası bir otomobil blogu, bu yazının yeri değil belki ama şu Renault Fluence reklamını gördükçe kan beynime sıçrıyor, midem bulanıyor resmen. O nedenle buraya yazdım bunu da.

Sizin arabada bundan var mı? Var evladım var, âlâsı var. Lafını ettiğin araba Maybach olsa gam yemem, Fluence be. Baban da gençliğinde Şahin’le şekil yapmıştır senin.

Yazık. Bu şekilde çocuk yetiştiren zihniyete de yazık, bu zihniyetle yetişen çocuklara da yazık, bu denyoluğu espri unsuru kabul edip reklamlarında kullanan Renault’ya da yazık.

Görgüsüzlerin alayına yazık zaten.

“Lüks otomobillerden bahsediyorsun, parasından bahsedene laf ediyorsun,” diyenler olabilir. Lüks ve kaliteli yaşamak başka şey, görgüsüzlük yapmak çok daha başka şey. Bunun ayırdında olmayanlar hiç gelip konuşmasınlar bana.

Ve her zaman şu da var. Hazreti Süleyman’ın bile ölüp gittiği bir dünyada iyi yaşayacaksan yaşa ama asla parana, varlığına güvenip de insanları aşağılama. Yaşam öyle sürprizler çıkarır ki insanın karşısına, bir anda açıkta kalıverirsin.

Ne zenginler gördüm ben, bugün üç kuruş maaşın peşine düştüler. Bebek’teki yalıyı bırakıp Sarıgazi’de minicik bir daireye yerleşmek zorunda kalan adamlar tanıdım. Ne oldum değil, ne olacağım demeli insan.

Anneannemin annem ve babama sürekli tekrarladığı dizeyle noktalayayım:

Zenginliğine güvenme bir kıvılcım yeter,
Güzelliğine güvenme bir sivilce yeter.

Peder zengin, anne güzel, böyle de bağlarım subliminale.

Başbakan yerli otomobil projesinden bahsettiği günden beri bu kesimden uyarılar yağıyor. Yerli otomobilin gereksizliğinden dem vuruluyor sürekli.

Üstelik son zamanlarda kademeli olarak sertleşmeye başladı bu açıklamalar. Başlarda otomobil üretiminin zorluklarından bahsettiler. Olmadı. Sonraki adımda yeni bir otomobil markasını pazara oturtmanın zorluklarını anlattılar. “Zaten üretiyoruz, ne gerek var,” dediler. Ancak hükümet ve yerli girişimciler bu açıklamaları duymazdan gelip yerli otomobil konusunu gündemde tutmaya devam edince, en sert açıklama geldi.

Hatta buna açıklama değil, tehdit diyebiliriz.

Ford Avrupa Başkanı Stephen Odell, Frankfurt Motor Show’da Hürriyet’e verdiği röportajda demiş ki, “Türk malı otomobil, yatırıma gelmiş yabancı markaların canını yakabilir. Bu konuda dikkatli olunması lazım. Aksi takdirde Türkiye’ye yönelik yeni senaryolar gündeme gelebilir.”

Bu ne demektir biliyor musunuz? Bu, açık ve net bir tehdit cümlesidir. Bu, yerli otobil üretirseniz sizi indiririz, yatırımımızı çekeriz, canımız yanarsa sizin canınızı daha çok yakarız demektir. Bu, Ford ve kankalarının zamanında Preston Tucker’ı indirme, Devrim’i bitirme, Fadıl Akgündüz’ü harcama stratejisidir.

Diyorlar ki “zaten üretiyoruz. Yapıp ihraç ediyoruz. Türk malı Connect’ler New York taksisi oluyor. Daha ne istiyorsunuz?”

Pazara yeni şirketlerin girmesini istemiyorlar. Güzel güzel mallarını satarken yeni rekabet çıkmasını, yeni işadamlarının türemesini istemiyorlar. Onlar için çalışalım, onların yan sanayisi olalım, maaşlı eleman olalım istiyorlar. Onlara göre fazlası bize çok, aç gözlülüğün lüzumu yok.

Yoksa!

Yoksa yatırımlarını çekerler. Yoksa bizim işçilerimiz işsiz kalır. Yerli oto çıkarsa Fiat’ın, Ford’un, Renault’nun pazarı bozulur. İşçi çıkarmak zorunda kalırlar. Sağladıkları istihdam azalır. Sendikalar ayaklanır, işçiler eylem yapar, ortalık karışır. Hükümetin keyfi kaçar. İş fazla büyür. İşin sonu ekonomik krize kadar gider.

Yani onlar mağdur olursa biz de mağdur oluruz. Onların canı yanarsa bizim daha çok canımız yanar.

Yerli otomobil bu nedenle olmalıdır işte. Rekabet çıkacak diye liseli kız tribi atan firmaların daha ciddi durumlarda neler yapabileceğini bir düşünün. “Al sana yerli otomobil” diyerek Anadol’u, Şahin’i, Toros’u üreten firmaların bu ülkeden ne kadar kolay vazgeçebileceklerini görün.

Yerli sandığınız markaların Türkiye ile alâkası yok. Fabrika kurdukları her ülkede yerli onlar. Brezilya’da da yerliyiz diyorlar, Meksika’da da, Türkiye’de de… Ama istedikleri an çekip gidecek kadar yerliler.

İstediği anda fabrikasını başka ülkelere taşıyabilecek olan Amerikan, İtalyan, Fransız markalarını yerli sandınız yıllarca. Fabrikalarında çalıştınız, işçiliğini yaptınız, müşterisi oldunuz. İsteyen yine olsun. Piyasa serbest, seçiminizi siz yapın.