Elektrikli otomobiller sayesinde ismini daha önce hiç duymadığımız otomobil markaları ortaya çıkmaya başlıyor. Herkes bu yeni pazardan pay alma peşinde. Bu durum bana internetin doğuşunu hatırlatıyor. Önce sessiz sedasız gelişti, sonra bir anda büyümeye başlayarak Sun, Microsoft, Oracle, Google, Amazon gibi şirketlerin patlamasını sağladı. Yeni nesil zenginler türedi, kısa sürede milyoner olan onlarca genç girişimci çıktı ortaya. Ve binlerce genç girişimci battı.

Elektrikli otomobillerin ani yükselişi de internetin doğuşuna benziyor. Daha önce farklı sektörlerde faaliyet gösteren, otomobille hiç alakası olmayan şirketler, işadamları ve yatırımcılar, hızla yükselmeye başlayan elektrikli otomobil sektörüne diktiler gözlerini. Herkes bir şekilde yer almaya, pastadan bir dilim kapmaya çalışıyor. Çünkü otomotiv eskisi gibi değil; elektrikli otomobiller bilinen motor teknolojilerinin dışında kalıyor. Yeni fikirlere tamamen açık bir sektör doğdu, hızla yükseliyor.

Fransız mühendislik firması Exagon Engineering de elektrikli otomobil sektöründe yer almaya çalışan firmalardan biri. Bunun için Exagon Motors adında bir şirket daha kurdular ve elektrikli otomobil üretmek için kolları sıvadılar.

Exagon Furtive e-GT, firmanın ilk projesi. Ancak hiç acemilik projesi gibi durmuyor, gayet iddialı bir otomobil. Daha şimdiden Tesla Roadster’e meydan okuyarak yola çıkıyor.

e-GT, 2+2 kişilik kapasiteye sahip bir coupé model. Çift Siemens motorla 340 HP üretiyor ve 0 – 100 km hızlanması sadece 3.5 saniye. Menzili 400 km olan otomobil hakkında daha fazla bilgi edinebilmek için Paris Motor Show’u beklememiz gerekecek.

Exagon, konseptini geliştirmeye devam ediyor. Çalışmaların 2011 sonuna doğru tamamlanması ve üretimin 2012′de başlaması hedefleniyor.

Aşağıdaki videoyu izleyerek e-GT’yi daha iyi tanıyabilir, sessiz motorunu duymaya çalışarak içini inceleyebilirsiniz.

Aşağıdakiler de Exagon Furtive e-GT fotoğrafları. Bir elektronik firmasının ilk denemesi olduğu düşünülürse, tasarımı gayet başarılı bence.

Exagon Furtive e-GT

Exagon Furtive e-GT

Exagon Furtive e-GT

Elektrikli otomobil sektörü, vizyonu geniş yatırımcı ve girişimcilere çok büyük imkânlar sunuyor. Yepyeni bir sektör, yepyeni fikirler, yepyeni şirketler geliyor.

Bir şekilde içinde yer almaya bakın.

Otomobille ilgilenmeyenler bile Tesla Roadster adını birçok kez duymuşlardır. Yeni bir firmaya göre çok başarılı satış rakamlarına ulaştı, Türkiye’den de ilk müşterisi Ali Ağaoğlu oldu.

Türkiye’deki girişimciler elektrikli otomobil sektörünü takip etmeye ve içinde yer almaya çalışsalar da, devlet bu konuda henüz başarılı bir çizgi yakalayabilmiş değil. Vergi mevzuatı oturmadı, gereken yatırımlara başlanmadı, teşvikler açıklanmadı, birkaç klasik vaazdan fazlası söylenmedi. Oysa elektrikli otomobillerin bilinirliğinin artması için devletin vatandaşlarına liderlik etmesi gerekiyor. Daha önce konuyla ilgili elimden geldiğince detaylı bir araştırma yapmıştım.

Bugünkü konumuz ise, Tesla Roadster’in Türkiye ziyareti.

RWE Holding bizim Remaps’in komşusu, Essen, Almanya merkezli bir elektrik ve gaz şirketi. Sektöründe Avrupa’nın en büyüklerinden biri olan RWE, Türkiye’de de faaliyet gösteriyor. RWE Holding aynı zamanda Türkiye’nin ilk kamusal sergi alanı olan Sanat Limanı’nın destekleyicilerinden biri. Tesla ile ilgileriyse, Temiz Çevre ve Temiz Gelecek adlı projeleri kapsamında, Tesla Roadster’e Avrupa turu attırmaları.

Bir Tesla Roadster’i RWE, İstanbul 2010 ve Essen 2010 logolarıyla donatmışlar, Jale Mercan ve Alexander Wynands isimli iki üniversite öğrencisinin yönetiminde Essen’den salmışlar Avrupa ülkelerine. 13 günde 8 Avrupa ülkesine uğrayacak olan Tesla’nın yolculuğu bugün İstanbul’da sona erecek.

Projenin tamamı, Alman televizyon kanalı Kabel 1 tarafından takip ediliyor. Türkiye’de medya elektrikli otomobilleri pek umursamasa da, güçlü bir şirketin sosyal sorumluluk projesi olunca haber yapmak zorunda kalacaklar. Belki bu proje sayesinde uyananlar olur, elektrikli otomobillerin artık hayatımıza girdiği kabul edilir, daha çok insan konuya ilgi duymaya başlar.

Harika bir otomobille 13 günlük Avrupa seyahati yapan Jale Mercan ve Alexander Wynands şanslı öğrenciler. Elektrikli otomobiller hakkında vergi mevzuatı bile olmayan Türkiye’nin vatandaşlarıysa, onlar kadar şanslı değiller. Ancak Türkiye’den birkaç kişi, Avrupa turu atacak kadar olmasa da en azından test edecek şansa kavuşabilir.

Tesla Roadster Sanat Limanı’nda bir gece kalacak ve buradaki formu dolduran meraklıların bazıları Tesla Roadster’i test etme şansına sahip olacaklar. Çekilişler konusunda çok kısmetsizimdir, hiçbir zaman çekilişlerden bir şey kazanamadım ama yine de şansımı denemeden duramadım. Tesla Roadster kullanmak için bu çekilişe katılmak, Ali Ağaoğlu’ndan bir tur istemekten daha mantıklı.

Bakalım, çekiliş sonrası Tesla Roadster’i test etme şansı bulursam anlatırım burada. Siz de katılıp şansınızı deneyin bence, vergi mevzuatı adam edilmedikçe Tesla Roadster her zaman gelmez Türkiye’ye.

Tesla Roadster

Tesla Roadster

Tesla Roadster

Tesla Roadster

Hatta sadece otomobillerde değil, trenlerde de kullanıldı elektrik motorları. Robert Davidson’ın 1838′de tasarladığı elektrikli lokomotif 8 km/s hızla gidebiliyordu. 172 yıl öncesi için hiç fena değil. Ancak menzilin kısalığı, pillerin ağırlığı, motor teknolojilerinin sürekli gelişimi gibi etkenler, Ford’un ve onu takip eden diğer seri üreticilerin benzine yönelmelerine neden oldu.

Henry Ford ve Thomas Edison birlikteliği devam etseydi neler olurdu, otomotiv sektörü nasıl şekillenirdi bilemeyiz. Bugünkünden çok daha farklı olacağı kesin.

Yıl 1896, Henry Ford elektrikli otomobilini Detroit sokaklarında deniyor.

İlk otomobiller fosil yakıtlarla çalışınca, işin devamındaki teknolojiler de onlar üzerinden geliştirildi, elektrikli motorlar hiç umursanmadı ve dev bir petrol endüstrisi oluştu.

Birkaç yıl öncesine kadar elektrikli otomobiller hakkında yılda 1–2 haber okurduk sadece. Arada bir denemeler yapılırdı, otomobil dergileri geleceğin otomobili başlıklarıyla yayınlardı bu prototipleri.

Suni olduğu sonradan ortaya çıkan küresel ısınma yaygarası sağ olsun, elektrikli otomobillere şans verilmeye başlandı bir süre önce. Küresel ısınmaya petrol fiyatlarındaki artış, Çin gibi hızla gelişen ülkelerin teknoloji merakı gibi nedenler de eklenince elektrikli otomobiller bir anda gerçeğe dönüşmeye başladılar. Büyük firmalar ilk başta pek yanaşmasalar da butik üreticiler başarılı denemeler yaptılar; Tesla’nın başarılarını, Toyota Prius’un satış grafiklerini içeren rakamlar sektörün gözünü açmaya başladı.

Borsadaki kros hamile ayı formasyonuna benzer bir durum mevcut elektrikli otomobillerde. Yıllardır adım adım ilerleyen sektör, yakında patlama noktasına gelecek ve zirveyi bulacak.

Küçük firmaların denemeler yaptığı sektöre büyük firmalar şimdiden doluşmaya başladılar bile. Toyota, Mitsubishi, Honda, Subaru, Citroen, Mini gibi firmalar elektrikli modellerini çıkardılar; Chevrolet, Audi, BMW, Ford, Nissan, Renault, Volkswagen gibi firmalar da son hazırlıklarını tamamlamak üzereler.

Sektör ani bir hızlanma sürecine girdi. Hangi sayısı olduğunu hatırlamıyorum, Platin’den not almışım. Diyor ki, “2004 – 2007 arasında elektrikli otomobil haberlerinin basılı medyadaki toplam sayısı 40’ı geçmiyor. 2008’de aniden 400’ü ve 2009’da 600 seviyelerini buluyor. Elektrikli otomobiller yatırımcılar için kısa vadede hot topic konumuna çıkacak.”

Medyanın bir anda elektrikli otomobillerden bahsetmeye başlamasının sebebi de elbette ki sektörün almaya başladığı yatırımlar. ABD’de 2009’un son çeyreğinde yapılan tüm özel fon yatırımlarının %19’u sıfır emisyon şirketlerine gitmiş. Yıllar boyu herkesin görmezden geldiği sektörün, önümüzdeki 10 yıl içinde 670 milyar dolar yatırım alması bekleniyor. Yatırımlar hızla artıyor çünkü yan sanayisiyle, hizmet istasyonlarıyla, batarya üreticileriyle, yazılım & bilgi işlem sistemleriyle yepyeni bir alan olan elektrikli otomobil sektörünün kısa süre içinde 3 trilyon dolarlık bir hacme ulaşacağı öngörülüyor.

Konu sadece özel fonlarla da ilgili değil, büyük markaların elektrikli otomobilleri kabullenmesiyle birlikte hükümetler de teşvik konusunda devreye girdiler. Elektrikli otomobiller için ABD 2.4 milyar dolar, Çin 1.5 milyar dolar teşvik yapma kararı aldı. Butik üreticilerden olan Tesla bile yatırımcılardan aldığı 100 milyon dolara Enerji Bakanlığı’nın 465 milyon dolarlık teşviğini ekledi, şirketin %10’u da Daimler’e satıldı.

V-Vehicle özel fonlardan 10 milyon dolar topladı; araç ve şarj istasyonu arasındaki veri bağlantılarını sağlamayı planlayan yazılım firması Better Place, 350 milyon dolar daha yatırım alarak 1.25 milyar dolarlık piyasa değerine ulaştı. Firma daha şimdiden Japonya, İsrail, Kanada ve Danimarka ile anlaşmalarını tamamladı.

Hükümetlerin elektrikli otomobil yatırımları sadece nakit teşviklerle bitmiyor. Elektrikli otomobillerden vergi alınmaması veya vergilerinin düşürülmesi de ayrı bir destek kapısı. İsrail otomobillerden %82 vergi alırken, elektrikli otomobil vergisini %10 olarak açıkladı. Otomobil vergisi %180 olan Danimarka, elektrikli otomobillerden vergi almıyor. İsrail’de ayrıca 1.000 yakıt istasyonu, şarj istasyonuna dönüştürülüyor.

(Şarj istasyonu diyorum da, sanırım bu istasyonlar için batarya değişim istasyonu gibi bir tabir kullanmak daha doğru olacak. Çünkü plug-in elektrikli otomobiller 220v ev prizinden de şarj olabiliyor, istasyon aramıyorlar. Zaten mevcut teknolojilerle altı saat sürüyor bataryanın dolması. Ancak istasyonlar, batarya değişimine yarıyor. Yani istasyona giriyorsunuz, otomobilinizdeki 250 kiloluk batarya 2 dakika içinde dolusuyla değiştiriliyor ve yolunuza devam ediyorsunuz.)

ABD, Avustralya, Çin, Filipinler, Finlandiya, Fransa, Hırvatistan, İngiltere, İrlanda, İspanya, İzlanda, Japonya, Kanada, Polonya, Portekiz ve Yeni Zelanda elektrikli otomobiller için altyapı, dolum istasyonu projeleri ve teşvik paketlerini çoktan açıkladılar.

Türkiye’den henüz kayda değer bir açıklama yok.

Yıl 1919, Detroit’te bir elektrikli otomobil şarj oluyor.

Dünya değişir ve gelişirken bazı sektörler batar, ekonomi de bu değişime paralel olarak el değiştirir. El yazmacılar ellerindeki ve çenelerindeki mürekkeplerle dolaşıp en pahalı kaftanları giyerken, mürekkep yalamış kişiler olarak toplumun en zengin ve saygın insanlarıydı. Onların zenginliği nasıl bir anda matbaa makinesi imalatçılarına, satıcılarına geçtiyse, otomotiv sektöründe bugüne kadar büyük servetler kazanmış olan saygın firmaların servetleri de elektrikli otomobil piyasasına yatırım yapanlara geçecek.

Elektrikli otomobil sektörüne akan en ciddi nakitler, sektörle alakası olmayan yatırım şirketlerinden geliyor. En kilit noktaların imalatı da yine otomotiv markası olmayan şirketler tarafından yapılıyor. Örnek verecek olursam, mevcut piyasası 10 milyar dolar olan ve 2015’e kadar 30 milyar dolara ulaşması beklenen şarj edilebilir batarya sektörünün %75’i şu anda Samsung, LG ve Panasonic’in elinde.

Dünyanın ilk seri üretim hybrid otomobili BYD F3DM.

Ünlü yatırımcı Warren Buffet, Çinli üretici BYD’nin %10 hissesini çoktan satın aldı. Türkiye’de bile sektör otomotivin dışındaki firmalardan yatırım alıyor. Boyner Grubu, BYD ile Türkiye’de otomobil üretmek için anlaşmasını aylar önce imzaladı. (2008′de piyasaya çıkan BYD F3DM, dünyanın ilk seri üretim hybrid otomobiliydi.)

Yani sektör değişiyor, yeni yatırımcıların yükselişi, eski kurtların alıştıkları kâr marjlarını, satış oranlarını unutmaları anlamına geliyor. Egzoz üreticileri dükkânları kapatırken, sahte egzoz ve motor sesi hazırlayan yazılım firmaları onların pazarını devralıyor.

Elektrikli otomobillerin yakıt hücrelerinde platin ve paladyum kullanılması bu madenlere olan talebi de yükseltmeye başlayınca, yatırımcılar altın ve petrolden çıkıp paladyum ve platine yönelmeye başladılar. Haliyle bu yatırımlar piyasaları da ciddi şekilde etkiledi ve 2009’da altının fiyatı %24 yükselirken platinin onsu %60 yükseldi.

Elektrikli otomobiller sadece otomotiv sektörünü değil, yan sanayisiyle birlikte sosyal yaşamı, para piyasalarını, meslekleri de etkileyecek. Bunu acilen görmek, bu yönde yatırım yapmak şart.

Türkiye Cumhuriyeti dünyada olup biten gelişmelere sırtını dönüp internet yasaklarıyla, laiklik kavgalarıyla, evet – hayır yarışmalarıyla vakit geçirirken, vatandaşı öngörü açısından devletinden fersah fersah ötede.

Tesla Roadster ve Ali Ağaoğlu

Ali Ağaoğlu otomotiv sektöründe çalışan bir işadamı değil. Sektör hakkında herhangi bir planı da yok ama lüks otomobillere olan merakı sayesinde Türkiye’yi elektrikli otomobillerle tanıştıran kişi oldu. ABD’den bir Tesla Roadster alıp Türkiye’ye getirdi, bütün dünya cayır cayır teşvik açıklarken, vergi indirimi yaparken elektrikli otomobil kavramını duyamamış olan Türkiye’nin eski moda kanunları yüzünden en yüksek orandan ödemek zorunda kaldı vergisini. Türkiye otomobil ithalatında hala silindir sayısını, motor gücünü hesaplamaya çalışıyor, oysa elektrikli otomobil teknolojileri bu kriterleri çoktan değiştirmiş durumda.

Ali Ağaoğlu’nun elektrikli otomobillere üretim bazında yatırım yapmaya niyeti yok. Ancak Türkiye’de birileri elektrikli otomobil üretirse ilk müşteri olacağını, şirket araçlarının tamamını elektrikli otomobillerle değiştireceğini söylüyor.

Boyner Sanayi, Türkiye’nin otomobillerle ilk tanıştığı yıllarda Koç’un yaptığını yapıyor ve BYD ile otomobil üretimi anlaşmasına giriyor. Türkiye’nin en vizyoner yatırımcısı Alphan Manas ise daha cesur bir yatırımın peşinde.

Tilter’ı satın alan Brightwell, ilk etapta 3 tekerlekli küçük otomobiller üretecek.

Brightwell Holding’in kurucusu Alphan Manas, elektrikli otomobil işine girmeye kesin kararlıydı. Önce Fransa’nın iflas sürecindeki elektrikli otomobil üreticilerinden Heuliez’i satın almayı denedi, olmadı. Pes etmeyen Alphan Manas, yanına iki ortak daha bularak (Orhan Holding ve B Plas) bir başka Fransız üretici Tilter’ın %80 hissesini satın almayı başardı. 30 milyon dolar sadece marka alımına gitti, fabrikanın Türkiye’de kurulmasına karar verildi.

Brightwell Holding, Orhan Holding ve B Plas’tan oluşan konsorsiyumun, Bursa’da kuracağı fabrikada Türkiye’nin %100 yerli ilk elektrikli otomobillerinin üretilmesi planlanıyor. Brightwell bununla da yetinmiyor, ABD ve Avrupalı elektrikli otomobil üreticilerinin bile uzakdoğulu firmalarla çalıştığı batarya işine girmeye çalışıyor. ABD’li pil üreticisi Xellerion ile anlaşan Brightwell, lithium-ion yerine nikel çinko bazlı pil üretmeyi planlıyor. Alphan Manas’ın söylediklerine göre lithium-ion pillerden %50 ucuz ve %80 geri dönüşümlü olan nikel çinko piller beş yıl içinde lithium-ion pillerden daha popüler hale gelecekler. Herkes lithium-ion teknolojilerine yatırım yaparken Alphan Manas nikel çinko pillerde tecrübe geliştirerek vakti geldiğinde diğerlerinden önde olmayı planlıyor.

Gördüğünüz gibi ne Boyner, ne de Manas otomobil üretmiş girişimciler değiller. Çünkü öyle bir sektör geliyor ki, mevcut otomobil teknolojilerindeki tecrübelerin bile bir kısmı atıl duruma düşüyor, tecrübeli üreticiler yeni teknolojileri sektörün dışındakilerle birlikte öğrenmek durumunda kalıyorlar.

Türkiye’de otomobil üreten, kendi markasını pazarlayan yok ve elektrikli otomobiller Türkiye için büyük fırsat. Otomotiv sektöründe yeni yatırımcılar pazara ilk kez bu kadar rahat girme şansı buluyorlar. Ancak bu şans fazla uzun sürmeyecek.

Oyak çoktan Renault ile anlaşmasını yaptı ve Renault’nun elektrikli modeli Fluence Z.E’nin Türkiye’de üretilmesine karar verildi. Toyota Prius ve Mitsubishi i-MiEV, Sabancı sayesinde Türkiye’ye girdiler.

Şu ana kadar gördüğümüz kadarıyla Koç, Sabancı gibi ithalat yeteneklisi sanayicilerin kendi markalarını çıkarıp risk almaya niyetleri yok. Onlar yine bildikleri sistemi takip edecek, yurtdışındaki markaları ithal ederek veya Türkiye’de fabrika açmalarını sağlayarak yürütecekler gemiyi.

Oysa önümüzde büyük bir fırsat var. Eskisi gibi ithalatla, başkasından lisans alıp Türkiye’de onun adına üretim yapmakla uğraşırsak fosil yakıtlı otomobillerde olduğu gibi çevreci otomobillerde de geri kalacağız.

X şirketi Türkiye’de fabrika açmaya ikna edip onun emrinde, ona otomobil üreteceğimize kendi markamızı çıkaralım ortaya. İstihdam sağlama bahanesinden bıktı bu insanlar, gidelim fabrikayı Çin’e kuralım, istihdamı Çinliye sağlayalım ama satılan arabanın parası buraya gelsin. Çok daha kârlı bir iş yapmış oluruz.

Elektrikli otomobil sektörüne dahil olmak mutlaka otomobil sektöründen olmayı gerektirmiyor. Çünkü sadece otomotivi etkileyen bir sektörden bahsetmiyoruz. Tamam, müspet veya menfi yönde en çok akaryakıt firmaları, otomotiv devleri, yedek parça şirketleri etkileniyor ama motor sesi çıkaran yazılımlardan batarya değişim istasyonlarına kadar onlarca yeni alan da açıyor. Sadece AB ülkelerindeki batarya değişim istasyonlarının bile 50 milyar dolarlık bir pazara ulaşması, bu sektörün binlerce yeni girişimciyi, milyonlarca işçiyi çekebileceğini gösteriyor.

Ancak her şeyden önce devletin bir şeyler yapması, sektörün önünü açması gerekiyor. Sanayi ve Ticaret Bakanı Nihat Ergün’ün söylediklerine göre, 2011 yılına kadar düzenlemeler halledilecekmiş. Elektrikli araçlarda motor hacmi söz konusu olmadığından, vergiler için başka formüller arıyorlarmış ve teşvik amacıyla vergiler minimum düzeyde tutulacakmış. 2011’e sadece üç ay kaldı ve henüz bir hareket göremedik ama Allah’tan ümit kesilmez.

Elektrikli otomobillerin getirdiği fırsatlar zinciri, en çok gelişmekte olan ülkeleri etkileyecek. Elektrikli otomobillerin bataryalarında, yazılımlarında ve daha birçok noktasında söz sahibi olan uzakdoğu, bu yeni sektörün liderliğine oynayacağını gösterdi. Piyasaya çıkan ilk hybrid ve elektrikli modeller Japonya’dan geldi, Güney Kore batarya teknolojilerini, Japonya yazılımları geliştirirken, bugüne kadar batının atölyesi olan Çin artık kendi markalarıyla giriyor piyasaya.

Türkiye’nin bu kez treni kaçırmamasını, elektrikli otomobil sektörüne kendi ürünleriyle girmesini diliyor ve batarya istasyonları, pil değişimleri gibi teknik detayları başka bir yazıya bırakıyorum.

Küçüklerin başarılarının ardından diğerleri de üst üste kendi modellerini duyurdular, hızla büyüyen bir elektrikli otomobil pazarı oluştu. Haberler genelde otomotiv firmalarından gelse de, arka planda çalışan devasa endüstriler var ki, onlardan biri de batarya sistemleri.

Otomotivde bugüne kadar petrol şirketlerinin oynadığı standartları belirleme rolünü, bundan sonra batarya üreticileri oynayacak. Otomobillerde ağırlıklar, menziller, şarj istasyonlarının standartları ve daha birçok şey batarya üreticileri tarafından belirlenecek.

Yeni bir sektör olduğundan küçük girişimciler de pastadan bir şeyler kapmaya çalışsalar da, büyüklerin bu küçüklere ekmek bırakmaya niyeti yokmuş gibi görünüyor.

Dile kolay, batarya sektörünün hacmi elektrikli otomobillerin piyasaya çıkmasından bu yana 10 milyar dolara ulaştı. 2015′e kadar ise 30 milyar dolara ulaşması bekleniyor ve şu anda bu pazarın %75′i sadece üç firmanın elinde duruyor. Japonya’dan Panasonic ve Güney Kore’den Samsung ile LG, elektrikli otomobillerin bataryalarında standartları belirleyen firmalar.

Köklü veya yeni, batının batarya üreticileri bu dev pazara girmek için çok geç kaldılar. Bu sıralar büyük bir telaşla pazara girip yer kapmaya çalışsalar da pazarı başlatan ve kimseye koklatmak istemeyen uzakdoğulular onları içeri sokmamak için ellerinden geleni yapıyorlar.

Yeni gelişen sektörlerde kâr marjları genelde yüksek olur, zamanla oluşan rekabet bu oranları düşürür ama kâr düştükçe küçük sermayelerin pazara girmesi zorlaşır. Bunun farkında olan uzakdoğulular da elektrikli otomobil üreticilerini yeni bataryacılara kaptırmamak için kârı düşürüp rakipleri zorlama yoluna gitmeye başladılar.

İlk açıklama, Koreli Samsung ve LG’nin işbirliği yapmaya karar vermesiyle birlikte geldi. Elektrikli otomobil bataryalarında güçlerini birleştirip ortak çalışmalar yapmaya başlayan iki firma, 2010 sonlarında batarya maliyetlerinin %19 civarında düşebileceğini açıkladılar.

Japonyalı Panasonic ise hiç geç kalmadı ve %19′un yeterli olmadığını, indirimlerin %25′e kadar düşebileceğini açıkladı.

Pazarın %75′ini elinde tutan üç firmanın açıklamaları, yeni girenlerde kâbus etkisi yapmış olsa gerek. AR-GE için dev kaynaklara ihtiyaç duyan otomobil bataryalarında hem pazarı elinde tutan, hem de en ciddi tecrübelere sahip olan firmaların otomotiv üreticilerine %25′e varan indirimlerle göz kırpmaları, yeni girişimciler için oldukça zorlayıcı bir gelişme.

Görünen o ki, pazarın devleri fiyatlarda savaşırken, olan küçük girişimcilere olacak. En büyükler yaşamayı başaracak, küçükler batarya pastasının tadını alamadan sektöre veda edecekler.

Uzakdoğulu firmaların çalışma şekli bana her zaman ilginç gelmiştir. Hyundai, Samsung, LG, Mitsubishi, Panasonic gibi firmalar CD’den buldozere, monitörden yük gemisine kadar varolan bütün sektörlerde yer almaya çalışırlar. Uzakdoğulular yıl sonu geldiğinde kimi sektörü kâr, kimini zararla kapatıp, genelde %1 bile kâr açıklayamazlarken, tek sektöre odaklanmış bir Amerikan firması %300 büyüme gösterebilir. Ancak %300 büyüme gösteren Amerikan firması tek sektörde tecrübe geliştirirken, bazen kâr bile açıklayamayan, sadece dev rakamlarla nakit döndüren uzakdoğu firmaları bütün sektörlerde tecrübe edinir.

Global ekonominin yavaş yavaş uzakdoğuya kaymasının nedenlerinden biri de budur aslında. İster know-how deyin ister tecrübe, batıdan daha hızlı gelişirler.

Bugünlerde bu gelişmelerin sonuçlarını görüyoruz. Batılılar nakite odaklanırken, tecrübeye yoğunlaşan uzakdoğulular, artık batının biriktirdiği nakiti çekmeye başladılar.

Otomotiv endüstrisinin önde gelen markalarını satın alıyorlar, en büyük yedek parça kaynakları oradan çıkıyor ve artık teknolojiyi de onlar üretmeye başladılar. Elektrikli otomobillere yatırım yapmaya başlayan batılı firmaların neredeyse tamamı, uzakdoğulu ortaklar almaya başladılar.

Batarya pazarını da kimseye kaptırmaya niyetli olmayan uzakdoğu firmaları, elektrikli otomobiller yaygınlaştığında otomotiv sektörünün en önemli şirketleri haline gelecekler.

İki modelden biri çift kişilik bir ATV, diğeriyse üç tekerlekli bir roadster tadında.

Epic’in bildirdiğine göre tasarımı California’da yapılan iki model de Çin’de üretilecek.

Minik arazi aracımızın adı, Epic Amp. Dört tekerlekten çekişli bu model, tek butona basılarak önden çekişli hale getirilebiliyor. Fox süspansiyonlar, Momo direksiyon ve LCD göstergelerle emek harcanmış bir araca benziyor. Elektrikli olmasına rağmen debriyaj pedalı bulunan otomobilde, 5 ileri 1 geri vites bulunuyor.

Azami süratinin 80 km/s olduğuna bakmayın, sonuçta o iki kişilik bir arazi aracı.

Firmanın diğer modeliyse, Epic Torq adlı üç tekerlekli roadster.

Torq’un iddialı tasarımında ilk dikkat çeken nokta, arkadaki tek tekerleği. Önden görünüşü F1 otomobillerinden esinlenilmiş bir yarış otomobilini andıran Torq, 200 HP üzerindeki elektrik motoruyla sessiz ve iddialı. Araziye çıkan kardeşinin aksine, bir elektrikli otomobilde olması gerektiği gibi bir ileri, bir geri vitesi var.

Araç bu kadar ufak tefek olunca içi de olabildiğince sade tutulmuş. Ön cam olmadığı için silecek kolu yok, sadece far ve sinyal kolu bulunan direksiyonun çevresi daha sakin. Kardeşindeki gibi bunda da tüm göstergeler bir LCD ekranda toplanmış. İç donanım olarak da iki yanında bardak tutacakları olan bir iPhone tutacağı bulunuyor.

İki aracın batarya özellikleri birbirine çok yakın. İkisi de hem 110v hem 220v ile şarj olabiliyor, tam dolu bataryayla 100 km yol yapabiliyorlar.

Fotoğraflar aşağıda, daha fazlası için Epic EV’nin Flickr albümlerine göz atabilirsiniz.

Epic Amp ATV

Epic Amp ATV

Epic Amp ATV

Epic Amp ATV

Epic Torq Roadster

Epic Torq Roadster

Epic Torq Roadster

Epic Torq Roadster

İki otomobil için de 2010 sonbaharını bekleyin deniyor; belki diyorum, belki SEMA Show’da ortaya çıkabilir bu iki elektrikli kardeş.

Aynı ekip, bu sene otomobili yenilemiş. Üstelik kendilerine Venturi gibi, elektrikli otomobil uzmanı bir ortak da bulmuşlar. Yeni Buckeye Bullet’da hidrojen yakıt hücresi yerine A123 Systems tarafından hazırlanan lithium-ion pilleri kullanmaya başlamışlar ve geçtiğimiz Pazar günü Bonneville’de yeni rekor denemesine çıkmışlar. Sadece elektrik motoruyla yürüyen Buckeye Bullet, bu kez gidişte 460 km/s, dönüşte 477 km/s yaparak dünyanın en hızlı elektrikli otomobili oldu.

Önceki rekorlarla birlikte Buckeye Bullet rekorları da gösteriyor ki, elektrikli otomobiller performans açısından artık “oldu.” Morgan LIFEcar 2 projesine bakarsak, ağırlık sorunu da çözülmek üzere. Artık menzil ve şarj istasyonu sorunu var ki birçok büyük firma şarj istasyonu zincirlerini kurmaya başladılar. Menzil sorunu da halledildiğinde elektrikli otomobiller ani bir patlamayla yayılacaklar dünyaya.

Dünyanın en hızlı elektrikli otomobili Buckeye Bullet

Dünyanın en hızlı elektrikli otomobili Buckeye Bullet

Fakat artık zaman kalmadı, o devrimin eşiğindeyiz. Dünyanın her yerinde devletler elektrikli otomobiller için teşvikler açıklıyor, şarj istasyonu zincirleri kuruluyor. Gözü açık girişimciler için büyük fırsatlar var önümüzde.

Elektrikli otomobillerin getireceği değişimlerden biri de butik üreticilere, hatta bireylere şans tanıması. Trexa, bunun ilk örneklerinden biri.

Toyota Prius’un geliştiricileri tarafından 2010 başında sunulan Trexa, bir lityum-ion platform. Trexa’nın uzunluğu 162 cm, 203 cm ve 243 cm arasında ayarlanabiliyor, ağırlığı da 570 kg. 0 – 100 km hızlanmasını 8 saniyede tamamlıyor, 4 saatlik şarj sonunda 200 km menzile ve azami 170 km sürate ulaşabiliyor. Üstelik 100.000 mil garantili.

Elbette bu veriler sadece boş platform için geçerli. Üzerine inşa edeceğiniz aracın ağırlığına göre değişkenlik gösterecekler.

Trexa, yanında bir kitle birlikte geliyor. Kitteki CAD araçlarıyla, aracınızı istediğiniz gibi geliştirebiliyorsunuz. Ayarlanabilir bağımsız süspansiyonların yüksekliğini değiştirerek Trexa’yı ister araziye uygun bir 4×4, ister 4×2 yol otomobili olarak kullanabiliyorsunuz.

Yani araba değil, yürüyen aksam alıyorsunuz ve kendi tasarımınızı, kendi markanızı hazırlayarak hazır platforma giydiriyorsunuz. İsterseniz bir hatchback yapın, isterseniz convertible, aracınızın tasarımı tamamen size kalmış.

Trexa’nın satışına 2011 yılında başlanacak. İlgi göreceğine eminim.

Bu araç, elektrikli otomobil devriminin otomotiv sektörünü nerelere götüreceğinin de habercisi aslında. Birkaç yıl içinde milyarlarca dolarlık yatırımla patlama yaşayacak olan bir sektör geliyor. Trexa, belki iki sene geçmeden teknolojik açıdan geri kalacak, çöpe atılacak. Ancak çok büyük işlere öncülük edecek, açtığı yoldan çok şirket geçecek.

Coğrafi keşiflerden beri her fırsatı kaçıran Türkiye, umarım elektrikli otomobil devriminin sunacağı fırsatları kaçırmaz.

Trexa

Trexa

Trexa

Trexa

Çocukluğumdan beri hayallerim ve hedeflerim oldu, belki bu nedenledir ki ilişkilerimin de bu yönde ilerlemesini arzuluyorum. Ama bunu isteyen sadece ben olduğum için genelde erken kapatıyoruz aşk dükkanlarını.

Mıymıy sevgilerle sevişen çiftlere alık alık bakıp “hasta mısınız lan siz?” diye sorarken, birlikte bir iş yapan sevgililere imrenmemin nedeni de bu olsa gerek. Yeterince ruhsal muhasebe yaptıktan sonra saadede gelelim: Solar Roadways.

Solar Roadways’in hikayesi, hedeflerine birlikte yürüyen bir çiftle başlamış. Scott ve Julie Brusaw çifti, 4-5 yaşlarındayken tanışmışlar. Küçükken birlikte oyuncak arabalar yarıştırmışlar, büyüyünce de evlenip araba yarıştırmaya mühendislik diplomasıyla devam etmişler. Bir gün yine oyuncak araba yarıştırırlarken Julie “güneş panelinden yollar olsa, enerji üretseler fena mı olur?” diye sorunca, Scott önce gülmüş. Sonra demiş ki, “neden olmasın?”

Mühendis çift, bu projenin işe yarayacağını düşünerek Solar Roadways adlı firmayı kurmuş. Hedefleri, ABD’deki bütün asfalt ana yolları güneş panelleriyle yenilemek. Asfalt yerine güneş panelinin üzerinde yolculuk edeceğiz yani.

Güneş panelli yollar, uygulaması pahalı olsa da uzun vadede kârlı bir sistem gibi görünüyor. Elbette demiryoluna parası yetmediği için asfalt yolda otobüs yürütüp adına Metrobüs diyen Türkiye ve Brezilya gibi geri kalmış ülkelere uygun değil. Ancak gelişmiş ülkelerin ilgisini çekebilecek türden bir proje.

Asfalt yollar, hissedilen sıcaklıktan daha fazlasını yayarlar. Hava 30°C dereceyken, asfalt sıcaklığı 50°C dereceyi geçebilir. Yani hem üzerindeki trafikten, hem de hava sıcaklığından etkilenerek aldıkları ısıyı çoğaltırlar. Elbette bu ısının dünyaya etkisi sadece araçların yol tutuşunu desteklemek olmaz, küresel ısınmaya da müthiş bir katkı sağlar. Dünya genelindeki milyonlarca kilometrelik asfaltları düşünürseniz tehlikeyi daha iyi anlarsınız.

Güneş panelli yollar ise, tamamen çevreci ve teknolojik konumlarıyla, bilinen yol malzemelerinden fersah fersah ilerideler. Tekniğini basitçe açıklamaya çalışırsak, çok sayıda üç katmanlı güneş panelinden oluşan bir sistem diyebiliriz.

Her panel üç katmandan oluşuyor. Altındaki elektronik katmanları koruyan, ağır taşıtlara ve sert hava koşullarına dayanıklı olan koruyucu ve yarı saydam “yol katmanı” en üstte bulunuyor. Sağlamlığı alttaki katmanları korumaya, saydamlığı da elektronik katmana yerleştirilen LED ışıklandırmaların yola yansıtılmasına yarıyor.

Ortadaki elektronik katman, enerjiyi toplayan güneş panellerinin bulunduğu alan. Bu elektronik katmanda, güneş enerjisini toplayan hücreler, yol yüzeyini ışıklandırmak için LED’ler ve topladıkları enerjiyi daha sonra kullanmak için saklayan kapasitörler bulunuyor.

En alttaki temel katman ise, hem içindeki hidroliklerle yol düzlüğünü ayarlıyor, hem de elektronik katmanda toplanan enerjiyle birlikte TV, internet ve telefon gibi hatları dağıtma görevini üstleniyor.

Yol, panellerin birleştirilmesiyle yapıldığı için, herhangi bir kaza sonrası bozulma durumunda asfalt gibi yama yapılmıyor, sadece arızalı panel değiştiriliyor. Üstelik alttaki katmana yerleştirilen hidrolik pistonlar sayesinde yüksekliği ayarlanabiliyor, her türlü hava şartında yüzey düz ve pürüzsüz kalıyor.

Elbette ki asfaltları beyaza veya yeşile boyamak gibi sadece show amaçlı yapılan küresel ısınma karşıtı hareketlerden çok daha faydalı bir sistem bu. Karlı havalarda yolların kendini temizleyebilmelerinden tutun, elektrikli araçların istediği yerde dolum yapabilmelerine kadar birçok avantajı var.

Avantajların bir kısmını kısaca dizebiliriz aslında:

1. Sıcaklığı sayesinde üzerinde buz oluşumuna engel olur, yağış nedeniyle gerçekleşen kazaların önüne geçebiliriz.

2.Gerçek zamanlı veri akışı sayesinde yol durumu hakkında sürekli bilgi edinilebilir.

3. Enerji avantajı müthiş. Sadece ABD’de bulunan 25.000 mil² asfalt yüzeyinin güneş paneliyle değiştirilmesi, yolların geçtiği neredeyse tüm yerleşim birimlerinin enerji ihtiyacını karşıladığı gibi, asfaltın doğaya verdiği zararı da ortadan kaldırmış oluyor.

4. Üretim aşamasında geri dönüşümlü plastiklerden de yararlanabileceklerini düşünüyorlar. Böylece atık pet şişeler, naylon torbalar, lastikler gibi birçok malzemeyi bu panellerin inşasında kullanarak ciddi bir çöp yükünden de kurtulmayı planlamışlar.

5. Kapkara bir asfalttan değil, şeffaf panellerden bahsediyoruz. Böylece yol ışıklandırmaları da kolaylaşacak. Trafik işaret ve işaretçileri, yol durumu, şerit çizgileri gibi teneke tabelalardan trafik ışıklarına uzanan birçok gereksiz meta, yol çevrelerinden kalkarak yere gömülü LED dizelerine transfer olacaklar.

6. Çevrecilik bu sıralar yükselen bir akım. Sadece sosyal yaşamımızda değil, iş dünyasında da oldukça etkili olmaya başladı. Bu yolların inşası, çevrenin korunması için ihtiyaç duyulan, belki bugün adını bile bilmediğimiz birçok yeni teknolojinin denenmesine ve kullanılmasına imkân verecek. Binlerce kilometrekare yol için gereken istihdamı, bu yolların çevreye vereceği faydayı bir düşünün.

7. Elektrikli otomobiller için şarj istasyonları yaygınlaşmaya başladı. Ancak günümüzde ne elektrikli otomobillerin, ne de şarj istasyonlarının sayısı arzulanan seviyeye ulaşamadı. Bu yolların üreteceği elektrik enerjisi sayesinde petrolden kat kat ucuz bir enerji sağlanacak. Yakıt avantajı hem elektrikli otomobillere olan ilgiyi yükseltecek, hem de otomobil firmalarının bu ilgiye göre üretim standartlarını yükseltmesini sağlayacak. İstediğiniz yerde durup şarj edebileceğiniz bir elektrikli otomobiliniz varken, benzinli bir otomobil kullanmayı düşüneceğinizi de hiç zannetmem.

8. Yollar, meskun mahallerde, yabani hayvan çıkabilecek yollarda kenardaki hayvanları tespit ederek sürücüyü uyarabilecek. Sadece yaban hayvanları için de değil bu, yoldaki trafik akışının dışında (altında veya üstünde) seyreden veya duran herhangi bir maddeyi, canlıyı yol üzerindeki alıcılar tespit ederek sürücüyü uyarabilir.

Güneş panelli yolların temsili resmi. Büyük hali için resme tıklayın.

Sonuçta, bunlar akıllı yollar. Sürücüyü uyaran, yerdeki karın erimesini, suyun buharlaşmasını sağlayan, çevresindeki yerleşim birimlerine, üzerinde seyreden araçlara elektrik üreten, gerektiğinde istihbarat ve milli güvenlik konularında devlete destek olan (bunu sevmedim) ve çevresini kirletmeyen, doğayla dost yollar.

Aman küresel ısınmaya karşı çıkalım, haydi eylem yapalım demekle veya safi gösteriş uğruna asfaltı beyaza, yeşile boyamakla bir yere varılamayacağı açıkça ortada. Trafiğin, otomotiv dünyasının gerçek bir devrime ihtiyacı var ki bu tip yollar da o devrimin “inkılaplarından” biri.

Elbette bu yolların özgürlük açısından dezavantajları da var. Klasik bir Amerikan milliyetçisi olduğunu fark ettiğim (zaten Chuck Norris’e benzeyen tipinden anlamıştım bunu) Scott Brusaw, bu özellikleri avantaj olarak sunsa da, kendi enerjisini üreten yolların şüpheli araçların takibini kolaylaştıracağını iddia ediyor. (Bu noktayı ısrarla vurgulaması, hükümetten teşvik alabilmek için bir ümit gibi görmesinden olabilir.) Araç takibinden kasıt bir kovalamaca değil, kimin nereye gittiğini rahatça görmek. Bu da ulaşım özgürlüğünü ciddi şekilde etkiliyor. Askeri güvenlik açısından avantaj sağlayan bu özellik, halk için dezavantaj oluyor.

Avantaj ve dezavantajlarını istediğimiz kadar karşılaştıralım, biliyoruz ki bu işin gerçekleşmesi çok zor. Projelendirirken elbette kulağa hoş geliyor, birçok alışkanlığı baştan sonra değiştiren bir devrim diyorum o nedenle. Ancak bu yolları yapmak, planlamak kadar kolay değil. Sadece alışkanlıkların değişmesi veya finansal engeller değil, petrol ve otomotiv sektörünün kralları da bu değişimlere pek sıcak bakmayacaktır.

Solar Roadways, Penn State ve Dayton üniversiteleri gibi bazı üniversitelerin Ar-Ge desteğiyle birlikte, Department of Transportation (Ulaştırma Bakanlığı) desteğini de arkasına almış durumda. Hükümetin sağladığı 100.000 USD tutarındaki teşvik, numune yollar tamamlandığında yükseltilecek. Petrol kralları hiç sıcak bakmasa da, fosil yakıtlar artık tükenmeye yüz tuttu ve yeniliklere ihtiyaç var.

Pahalı olmasına rağmen uzun vadede büyük yararlar sağlayabilecek olan teknolojik yollar, umarım karanlık engellere takılmadan gelişir ve bunu hep birlikte görebiliriz.

Projesi “en ümit vaat eden yenilenebilir enerji” seçilen Scott Brusaw’ın YouTube’daki videosunu aşağıda izleyebilirsiniz.

Protoscar, 23 yıllık geçmişi olan bir firma. Temel faaliyet alanları otomotiv tasarım ve geliştirme olmakla birlikte, çevreci çalışmalar üzerinde yoğunlaşıyorlar. LAMPO ile ilk bağımsız otomobil denemelerini yaptılar, şimdi LAMPO² ile kendilerini geliştirmeye çalışıyorlar.

Opel GT, Saturn Sky ve Pontiac Solstice gibi General Motors marifeti Kappa platformunu temel alan diğer otomobillerle aynı şanssızlığı yaşayan LAMPO² da tasarım olarak ne göze ne hislere hitap edemiyor. Üstelik garip tasarımı diğer Kappa modellerinden de kötü olmuş. Fakat Protoscar’ın öncelikli amacı şıklık değil, enerji tasarrufu. Ve bunu mümkün olduğunca düşük maliyetle yapmaya çalışıyorlar. Belki de o nedenle tedavülden kalkmış olan Kappa platformunu kullanmışlardır.

Aracın en önemli özelliği, 10 dakikalık şarj ile 100 km gidebilmesi. Dört tekerlekten çekiş amacıyla ön ve arka akslara bağlı bulunan iki elektrik motoru toplamda 408 HP güç ve 472 Nm tork üretiyor. 100 km/s hıza 5 saniyede çıkan LAMPO², 199 km azami sürate ulaşabiliyor.

LAMPO Avrupa genelinde ve pistlerde 10.000 km yol yaparak test edilmişti, henüz tamamlanan LAMPO²’nun da Geneva Motor Show’un ardından uzun yol testlerine çıkması planlanıyor.

Şekil şemal berbat olsa da saf elektrik motorlu otomobillerin bu kadar yüksek performans oranları yakaladığına şahit olmak sevindirici.

LAMPO² video ve fotoğrafları aşağıda:

Protoscar LAMPO tanıtım videosu

Protoscar Lampo2

Protoscar Lampo2

Protoscar Lampo2

Protoscar Lampo2

Protoscar Lampo2

Protoscar Lampo2

Protoscar Lampo2

Los Angeles Auto Show’a yetişeceği söylentisi çıktı, yetişmedi. Bugüne kadar hiçbir fuarda göremedik ve başkaca da bir teknik detay açıklanmadı. Her şey bugün de olduğu gibi söylentiden ibaret. Ancak Montezemolo dün ilk kez somut bir bilgi verdi.

Scuderia Ferrari F1 Team 2010 lansmanında konuşan Montezemolo, 599 hybrid’in Geneva Motor Show’da sergileneceğini söyledi. Teknik olarak hiç ayrıntıya girmemiş olsalar da, aracı 15 Mart’taki fuarda sergileyeceklerine göre çalışmalarında epey yol kat ettiklerine inanabiliriz.

İlk hybrid Ferrari denemesinin çevreye ne kadar duyarlı olacağını, performansını ve teknik verilerini öğrenmek için sanırım 15 Mart’a kadar bekleyeceğiz.

Aşağıdaki Ferrari 599XX fotoğrafları Geneva Motor Show 2009′dan.

Ferrari 599XX

Ferrari 599XX

Ferrari 599XX