Bang & Olufsen de tasarımları, kalitesi ve elbette fiyatıyla HANNspree’den birkaç tur daha ileride olan bir marka. Bizim konumuz ise, bu markanın otomobillere yönelik çalışmaları. Evet, Bang & Olufsen sadece ev elektroniğinde değil, otomotiv ses sistemlerinde de sanatını konuşturuyor.

Çocukluk aşkımı alevleyen buluşmamızda Bang & Olufsen de vardı. Bir Aston Martin DBS içinde tanıştım firmanın otomobillere yönelik ürünleriyle ve Aston Martin’in çözüm ortağı olarak seçtiği marka olduğunu görmek, gözümdeki kalitesini bir kat daha arttırdı.

Aston Martin DBS Coupé ve Volante, Aston Martin Rapide, Aston Martin DB9 Coupé ve Volante, Aston Martin V12 Vantage ve Aston Martin V8 Vantage, Bang & Olufsen ürünlerini kullanan Aston Martin modelleri.

Firma sadece Aston Martin ile çalışmıyor. AMG’nin S sınıfı Mercedes’lerdeki ve SLS AMG’lerdeki tercihi de Bang & Olufsen. Audi ise neredeyse tüm modellerinde B&O ile çalışıyor. Audi A4, Audi S4, Audi A5, Audi S5, Audi RS5, Audi Q5 ve Audi R8 tüm modellerinde Bang & Olufsen ile şenlenirken Audi Q7, Audi A8, Audi S8 ve Audi A7 Sportback daha özel bir teknolojiyle hazırlanan B&O ürünlerini kullanıyorlar.

Bugüne kadar üç markayla çalışan B&O, birkaç gün önce bir marka daha ekledi portföyüne: BMW. Yeni 6 coupe konsepti, Bang & Olufsen’ın patentli Acoustic Lens teknolojisiyle birlikte yedi speaker, yedi tweeter ve bir çift subwoofer ile şenleniyor. Ortaklık şimdilik tek modelle başladı ama yakında diğer BMW modellerine de sıçrayacağına eminim.

Ses sistemi modifiyesi artık tarihe karışmak üzere. Firmalar öyle kaliteli sistemler hazırlıyorlar ki, çok sıradışı tesisat projeleri peşinde koşmayanlar hariç, keyifle müzik dinlemek isteyen kullanıcılara geliştirecek bir şey kalmıyor. Zaten devlet de bunun farkında, eskiden sadece radyolardan aldığı TRT payını, içinde radyo var diye otomobillerden de almaya başladı. O konuya şurada değinmiştim.

Yani artık “tesisatçı” dükkânı açıp HiFi ürünleri satmak yok, kaliteyi markalarla çözüm ortağı anlaşması yaparak satmak var. Küçük esnaf her sektörde olduğu gibi HiFi sektöründe de ölüyor, yerini büyük zincirler alıyor.

Ses sistemleri demişken, bir General Motors ilginçliğini de ekleyelim. General Motors mühendisleri, yeni bir ses sisteminin kalitesini ölçmek için kullanılabilecek bir playlist hazırlamışlar. Listedeki parçaların her biri farklı enstrüman içeriyor ve farklı tonlarla, otomobilin ses sistemindeki bütün aygıtları çalıştırıyorlar.

Liste şöyle:

1. Don’t Know Why ~ Norah Jones.

2. Diamonds and Rust ~ Joan Baez.

3. No One ~ Alicia Keys.

4. Hotel California ~ Eagles.

5. Boom Boom Pow ~ Black Eyed Peas.

6. Rock that Body ~ Black Eyed Peas.

7. Hide and Seek ~ Imogen Heap.

8. He Mele No Lilo ~ Mark Keali’i Ho’omalu.

9. Bird on a Wire ~ Johnny Cash.

10. Packt Like Sardines in a Crushd Tin Box ~ Radiohead.

Listenin biraz kişisel hazırlandığını düşünebilirsiniz, bence de öyle. Ancak parçalara genel olarak bakınca her birinin farklı tempolarla gitar sololarını, vokalleri, davul sololarını, güçlü bass vurgularını, zilleri ve back vokalleri ön plana çıkardığını görüyoruz. Her vurguyu farklı şarkıda, daha net dinleyebilmek de ses sisteminin nasıl tepkiler verdiğini ölçmeye yardımcı oluyor.

Fena fikir değil aslında.

Aston Martin Rapide’in arka koltuğundaki eğlence kaynağı Bang & Olufsen ürünleri.

Aston Martin DBS, Bang & Olufsen BeoSound ile şenleniyor. Tweeterlara dikkat.

Bang & Olufsen ile donanmış Audi modellerinden biri de S5.

Sözün özü, ev elektroniğinde eline su dökülemeyen Bang & Olufsen, otomotivde de aynı kaliteyi koruyor. Aston Martin’in seçtiği bir markanın kusurunu aramak saçma olurdu zaten.

“Gıda işinde para var hacı” sözü, Ted’in bugün ismi bile anılmayan o arkadaşından kalır işte. Ve Ted der ki, “doğru lan!”

Ancak dükkân açacak parası yoktur. Babasının emektar kamyonetini alıp Bloomfield Hills’deki Square Lake Road’un kenarına çeker ve hot dog satmaya başlar. “Gıda işinde para var” lafını duyan herkesin hamburger, hot dog sattığı o dönemlerde herkes gibi iş yapmak kolay değildir elbette. İnovatif bir fikir bulmaya karar veren Ted düşünür taşınır ve “uzun sosisli sandviç” satmaya karar verir. Kamyonetinin üzerine tabelasını asar, dünyanın en uzun hot doglarını sadece 35 cente satmaya başlar.

Bugün California dışındaki en zengin bölgelerden biri olan Bloomfield Hills, o zamanlar da epey zengindir. 1934′ün Amerikasında en çok otomobilin bulunduğu bölge de otomotiv sektörünün kalbinin attığı Michigan’dır. Zaten bu otomobil yoğunluğu yüzünden ABD’nin ilk otobanlarından biri olan M-1 (Michigan Highway) de bu bölgeye yapılır. (Resmi ismi M-1 olsa da halk Woodward Avenue ismini benimser.)

Ted’in uzun sosisleriyle otobanın dibindeki kamyoneti bir anda meşhur olur ve Bloomfield Hills civarında cirit atan, arabasıyla turlayan zengin gençlerin buluşma noktası haline geliverir. Sadece Bloomfield Hills gençleri değil, Michigan’a giren çıkan herkes bir sosisli yemek için Ted’in kamyonetine uğramaya başlarlar. Ted’s Inn kısa sürede İsmail’in Yeri gibi bir mekân halini alıverir.

Arabasıyla turlamayı sevenler arasında zaten oldukça popüler olan bölge, Ted’s Inn sayesinde popülaritesini iyiden iyiye arttırır. Her akşam onlarca otomobil sokaklarda turlar, kendi aralarında yarışırlar. Bölgenin yükselişini gören başka girişimciler de dükkânlar, pub’lar, oteller açarak bölgenin değerini yükseltmeye devam ederler.

Sürekli organizasyonların, eğlencelerin, yarışların düzenlendiği Woodward Avenue, en sonunda üç büyüklerin de dikkatini çeker. GM, Ford ve Chrysler test sürüşlerini, reklamlarını, yeni modellerinin lansmanını bu caddede yapmaya başlar. Chrysler’ın Hemi motoru, Pontiac GTO, Ford Mustang, Dodge Charger, Chevrolet Camaro gibi efsaneler, hayatlarına bu caddede başlarlar.

Woodward Avenue’nün namı diğer eyaletlere taşmaya başlayınca işin hepten suyu çıkar, caddede adım atacak yer kalmaz. Bunu değerlendiren başka girişimciler de bölgede resmî organizasyonlar yapmaya karar verirler. Bazı organizatörler haftalık, aylık eğlenceler düzenlerken, bazıları kalabalık ve yıllık organizasyonlar düzenlemeye başlarlar.

Ancak Woodward’ın popülaritesi 1960′ların sonuna kadar devam eder ve bir süre sonra biter.

1995 yılında ise, geçmişe özlem duyan bir grup otomobil meraklısı, Woodward’da eski günleri yadedip o günlerin otomobillerini süreceklerini duyururlar. Haber o kadar kısa sürede yayılır ve o kadar çok insan tarafından benimsenir ki, 25.000 kişinin katılması düşünülen organizasyona 250.000′den fazla insan gelir.

Geçmişe duyulan özlemin bu kadar yüksek olması organizatörleri çok etkilemiştir. Oturup düşünürler ve bunu her yıl tekrarlamaya karar verirler.

İşte Woodward Dream Cruise bu heyecanla başlar. İsmi dünyanın her tarafına yayılan, dünyanın her tarafından ziyaretçi çeken organizasyon, bugün “dünyanın en geniş katılımlı tek günlük otomotiv organizasyonu” olarak biliniyor.

Sadece bir gün sürmesine rağmen Woodward Avenue 40.000 otomobilin ve 1.5 milyondan fazla insanın katılmasıyla bir karnaval ortamına dönüşüyor.

1950 – 1970 arasında doğan renk renk muscle car’lar, hot rod’lar, modifiyeli Amerikanlar ile şenlenen ortamın Michigan’a dolaylı yollardan getirdiği yıllık kâr, 56 milyon doları buluyor. Bu kâr, Michigan için 2006′da düzenlenen Super Bowl XL veya 2005′de düzenlenen MLB All-Star organizasyonlarından daha yüksek.

Yarış yok. Gazlamak yok. Sürat yapmak, gerektiğinden fazla gürültü yapmak yok. Tek amaç onbinlerce otomobillik bir konvoyla Woodward Avenue’yü takip ederek Pontiac’dan başlayıp, Ferndale üzerinden Oakland Country’i dolaşmak. Hepsi bu.

Woodward Dream Cruise, her yıl Ağustos’un üçüncü cumartesi günü düzenleniyor. Yani büyük gün yarın.

Aşağıdaki fotoğraflar geçen seneden.

Woodward Dream Cruise

Woodward Dream Cruise

Woodward Dream Cruise

Woodward Dream Cruise

Şimdi 1960 model bir Chevrolet Impala ile Woodward’a katılıp sakin sakin süzülmek vardı.

BMW, Toyota ve Honda gibi fabrika takımlarını kaybeden Formula 1 sarsıntısını fazla belli etmedi ama Mitsubishi, Subaru gibi devlerin bıraktığı WRC ciddi bir boşluğa düştü.

Subaru gibi bir firmanın WRC’den çekilmesi, sadece parkurlarda Impreza görmeyeceğimiz anlamına gelmiyor. Subaru’nun gidişi Prodrive’ın, Mitsubishi’nin gidişi Ralliart’ın parkurları bırakmasına neden oluyor, bu markaların hayranları da WRC’den uzaklaşmaya başlıyorlar.

Ralliart’a göre çok daha güçlü bir firma olan Prodrive, WRC’nin yokluğuna fazla takılmayıp, Formula 1′a girmek gibi yeni projeler peşine düşerken, Ralliart ekonomik krize daha fazla dayanamayarak iflas açıklamak zorunda kaldı.

WRC, önemli üreticilerin ayrılmasıyla düştüğü boşluğu, PR çalışmalarıyla doldurmaya çalıştı. Popüler bir Formula 1 pilotu olan Kimi Raikkönen ve özellikle drift videolarıyla ismini dünyaya duyuran ralli pilotu Ken Block gibi pilotların WRC’de yarışmaya başlaması, rallinin düşen popülaritesini bir nebze de olsa yukarı çekti.

Ekonomik krize karşı boş durmayan FIA’in maliyetleri düşürme çabaları da artık sonuç vermeye başladı. Ayrılan takımlardan henüz ses çıkmasa da, farklı markalar ralli parkurlarında boy göstermek istiyorlar. Prodrive gibi geliştiricilerin ralli tutkusu da bu markaların WRC’ye girmesindeki en önemli etken.

Prodrive, bir otomobil üreticisi değil, yarış otomobili geliştiricisi. Subaru’nun yarışamaması Subaru’yu popülerlik ve satış rakamları açısından etkiler ama Prodrive’ın yarışamaması şirketin varlık amacına ters düşer. O nedenle Başkan David Richards boş durmadı ve önce Formula 1′a girmeyi denedi. Seriye kabul edilmeyince bu kez gözünü yeniden ralliye çevirerek bir üretici bulup WRC’ye girmeye ikna etmenin yollarını aramaya başladı.

David Richards’ın röportajına göre, Prodrive rastgele bir üretici bulup yarışmaya ikna etmek yerine, aracı kendi seçmeye karar vermiş. “İdeal bir ralli otomobili nasıl olmalı?” demişler ve üç aylık bir çalışmanın sonunda 11 otomobillik bir liste hazırlamışlar. Aslında Mini bu listede yokmuş. Onlar tam diğer 11 otomobilin üreticileriyle konuşmaya başladıkları sırada, Mini’nin Countryman modelinin üretilmeye başladığını öğrenmişler ve bu otomobilde karar kılmışlar. Yani Mini, Countryman’i üretmeye 6 ay sonra başlayacak olsa Prodrive farklı bir üreticiyle ralliye girecekti.

Mini’nin Prodrive ortaklığında WRC’ye gireceği söylentileri birkaç ay önce ortaya çıktı ve kısa süre önce de kesinlik kazandı. Evet, Subaru’yu ralli ile tanıştıran, 20 yıllık beraberliğinde başarıdan başarıya koşan Prodrive, bundan sonra BMW Motorsports ve Mini ile yeni başarılar arayacak.

2011 sezonunda sadece birkaç yarışa girecek olan Mini Countryman WRC, 2012 sezonunda şampiyonayı kovalayan bir otomobil olmayı hedefliyor.

Monte Carlo Rallisi kupa töreni, 1964.

Mini, yıllar boyunca kendini ralli parkurlarında ispatlamış bir marka. Paddy Hopkirk, 1964 yılında Mini Cooper S ile Monte Carlo Rallisi’ni kazanmıştı. O günden bugüne çok şeyler değişti elbette, acaba Mini & Prodrive ortaklığının modern ralli dünyasındaki yeri nasıl olacak…

Aslına bakarsanız, Mini’nin WRC’ye girmesi sadece Mini ve Prodrive açısından değil, birçok açıdan WRC’nin lehine bir karar. En önemlisi, iki markanın arasında geçen WRC, biraz renklenecek. Mini’nin pilot sıkıntısı yaşayacağını da sanmıyorum, çünkü üst sıralardaki takımlarda üçüncü pilot olarak veya ikinci takım pilotu olarak yarışan yetenekler, Mini’de şanslarını denemek isteyeceklerdir. Mini’nin varlığı hem BMW ve Mini hayranlarının gözünü WRC’ye çevirecek, hem de ralli konusunda kararsız kalan markaların WRC’ye gelmelerini sağlayacaktır.

Ralliyle ilgilenen bir diğer marka ise bundan tam bir yıl önce batmak üzereyken Spyker tarafından ipten alınan Saab. General Motors markasıyken üvey evlat muamelesi gören, sonu iflasa kadar giden Saab, bugün WRC’ye girmenin planlarını yapıyor.

Prodrive’ın 11 araçlık listeye Mini’yi almamasının nedeni, Mini’nin otomobillerinin WRC için uygun boyutlarda olmamasıydı. One ve Cooper, WRC için küçük kalan otomobillerdi. Saab ise bu sorunu büyük otomobilleri yüzünden yaşıyor.

Saab 9-X Air BioHybrid

Ancak Saab, henüz General Motors çatısı altındayken Opel Corsa, Fiat Linea, Alfa Romeo MiTo gibi otomobillerin üretildiği Gamma platformunu kullanarak daha küçük bir otomobil üretmenin planlarını yapıyordu. Fakat planlar gerçekleşmeden marka iflasın eşiğine geldi ve yakasını General Motors’dan son anda kurtardı.

Bağımsız bir üretici olması nedeniyle Saab’ın henüz küçük otomobil projesini gerçekleştirebilecek bir platformu yok. Ancak firma yöneticileri BMW başta olmak üzere bazı üreticilerle ta 2001 yılında tanıtılan Saab 9-X konseptini hybrid olarak hayata geçirebilmek için anlaşmanın peşinde. Saab’ın planlarına göre 9-X Air BioHybrid modeli hayata geçecek ve ardından, 2012 sezonunda WRC’ye dahil olacaklar.

Honda Civic Type R R3

Umalım ki Saab bu planlarında başarılı olsun. Birçok marka arada bir ralli konsepti sunarak WRC’ye girme sinyali veriyor ama son çıkıştan kaçıyor. Honda 2007 yılında Jas Motorsport tarafından hazırlanan Honda Civic Type-R R3 ile WRC’ye gireceğinin sinyalini vermiş, ardından bırakın WRC’yi, Formula 1′dan çekilmişti.

Bol üreticili, bol çekişmeli, iddialı bir ralli şampiyonası hepimizin özlediği türden bir şampiyona olacaktır. Umarım Mini ve Saab’ın girişimleri diğerlerini de etkiler ve daha renkli bir WRC ortaya çıkar.

*En üstteki Mini Countryman, temsili resimdir.

Preston Tucker, üç büyüklerin iftiraları sonunda devleti dolandırmakla suçlanıp, mahkemeye çıktığında anlatmıştı bunları. Öyle bir adamdı ki, otomotiv sanayiinin yapması gereken hamleleri yıllar öncesinden görmüş, tek modelde onlarca yeniliğe imza atmış, ancak sonu bizim Devrim’den farksız olmuştu.

Tucker’ın macerası, 1903 yılında Preston Tucker’ın doğumuyla birlikte başlar. Babasını iki yaşındayken kaybeden Preston öyle bir ufaklıktır ki, otomobil dendiğinde yerinde duramaz, her gördüğü motorlu taşıtın peşinden koşar. İlk kez direksiyona oturduğunda henüz 11 yaşındadır. 16 yaşına geldiğinde eski otomobilleri satın alıp tamir etmeye ve satmaya başlar. Böyle bir iş için henüz genç olduğuna karar verince Detroit’te Cass Technical High School öğrencisi olur. Fakat derslerin sıkıcılığına dayanamaz, işi yerinde öğrenmek için ayak işleri yapmak üzere Cadillac’da çalışmaya başlar.

Caddelerdeki polis kovalamacalarını görünce polislerin hızlı arabalarına merak salar, annesinin itirazlarına rağmen polis olmaya karar verir. Fakat birkaç aylık polislik macerası henüz 19 yaşında olması nedeniyle, annesinin Lincoln Park Polis Departmanı’na yaptığı itiraz üzerine sonlanır.

1923 yılında, henüz 20 yaşındayken Vera Fugo ile evlenir ve birlikte bir benzin istasyonu işletmeye başlarlar. Sadece benzin istasyonu yetmez, günde birkaç saat uykuyla yetinen Preston, gündüzleri istasyonu eşine emanet ederek Ford’da işçi olarak çalışmaya devam eder. Ardından yeniden polislik yapmaya başlar ancak polis otomobillerini daha hızlı gitmeleri için modifiye ettiği ortaya çıkınca açığa alınır.

Polislik macerası temelli bitince Mitchell W. Dulian ile birlikte Studebaker markasının Detroit bayiliğini alır. Dulian ile işler iyi gidince Memphis’e taşınarak lüks oto bayiliği yapmaya devam eder. Ardından Chrysler’ın Memphis bayiliğini de alan Preston, bu kez Pierce-Arrow’dan gelen teklifi kabul ederek, Pierce-Arrow bayisi olmak üzere Buffalo, New York’a gider. İki yıl sonra Pierce-Arrow bayiliğini bırakarak, Dodge bayisi olmak üzere Detroit’e geri döner.

Arabaları bu kadar seven bir genç, sadece satışla uğraşacak değildir elbette. Yarışlara merak salıp sürekli pistleri arşınlayan Preston, bir gün Indy-500 efsanesi Harry Miller ile tanışarak yeni bir dönüm noktası yakalar. Harry Miller ile bağlantıları sıkılaştırmanın peşine düşünce işi gücü bırakarak Indianapolis’e taşınır, gecesini gündüzünü pistlerde geçirmeye, Harry Miller’dan ders almaya başlar. Bir yandan da bir bira firmasının ulaştırma departmanında çalışarak ekmek parasını kazanır.

Mükemmel motorlar geliştirip, yarış arabaları tasarlayan Harry Miller, iyi bir mühendis olmasına rağmen pek başarılı bir işadamı sayılmaz. 1933 yılında iflas eder, çeşitli girişimlerde bulunsa da başarılı olamaz. Harry Miller’ın tecrübelerine güvenen Preston, 1935 yılında onu ikna eder ve birlikte bir yarış otomobili şirketi kurarlar. İlk işleri Henry Ford için Ford V-8 motorlarını geliştirmek olur, 1943 yılında Miller’ın ölümüne kadar gayet başarılı işler çıkarırlar.

Harry Miller’ın ölümü, Preston Tucker için sadece iş arkadaşını kaybetmek değil, en iyi dostunu kaybetmek anlamına da gelir. Büyük bir boşluğa düşer, işi gücü bırakıp inzivaya çekilir.

Preston, 1935 – 1943 arasını Miller ile yarış otomobilleri tasarlamakla geçirir ama sadece pistlerde değil, her yerde sürati sevmektedir. İkinci Dünya Savaşı’ndaki yavaş ve dayanıksız askeri araçları görünce daha iyisini yapacağını düşünür, Michigan’da bir çiftlik evi satın alarak, ailesiyle birlikte bir süreliğine oraya taşınır.

Tucker imzalı ilk motorlu taşıt, Michigan’daki çiftlik evinden çıkar: Tucker Tiger.

Tucker Tiger, üzerinde şeffaf bir bir taret taşıyan, zırhlı ve süratli bir piyade aracıdır. Packard V-12 motorla 185 km/s hıza ulaşan bu zırhlı araç, Amerikan ordusunu bile korkutur ve ordu aracın aşırı süratli olduğunu söyleyerek kullanmak istemez.

Tucker Tiger, Preston Tucker’ın yiyeceği kazıkların ilk habercisi olur. Orduya satılmayınca tedavülden kaldırılan Tiger’ın birçok özelliği, daha sonra Jeep tarafından üretilen askeri araçlarda kullanılır.

Üzerindeki şeffaf taret ise o kadar tutulur ki, hem donanma, hem de hava kuvvetleri tarafından kapışılır. Fakat patent belgeleri nasıl olduysa(!) kaybolur ve PT boat’lardan B-29 bombardıman uçaklarına kadar birkaç sene öncesine kadar kullanılan taretten Preston Tucker bir cent bile kazanamaz.

Tucker, 2. Dünya Savaşı’ndan da yararlanarak, ordu ile çalışmayı kafasına koymuştur. 1940 yılında ilk resmi şirketini Tucker Aviation Corporation adıyla kurar ve Tucker XP-57 adını verdiği savaş uçağı prototipini hava kuvvetlerine sunar. 2. Dünya Savaşı’nda kullanılmak üzere ordu tarafından kabul gören prototip, üretilmeye başlasa da Tucker’ın maddi sıkıntıları nedeniyle şirket zora düşünce anlaşma iptal edilir ve Tucker XP-57 yalan olur.

1942 yılında, tekne üretip donanmaya satan Andrew Jackson Higgins ile bir ortaklığa girişen Tucker, Higgins’in ürettiği botlar için motor geliştirmeye başlar. Fakat Higgins’in ticari zekâsına yenik düşer ve 1942′de ismini Higgins-Tucker Aviation olarak değiştirdiği şirketini, 1943 yılında tamamen Higgins’e devrederek yeniden Michigan’a taşınır.

1943, Tucker için en kötü yıllardan biri sayılabilir. Hem yarış otomobilleri ürettiği ortağının ölümü, hem de kurduğu ilk şirketin elinden gitmesiyle dımdızlak ortada kalmıştır.

Michigan’a dönünce bir süre sessiz sakin oturur.

Boş boş otururken bir yandan Amerikan oto sanayiinin liderlerini, bir yandan da halkın ihtiyaçlarını inceler. General Motors, Ford ve Chrysler’den oluşan üç büyükler, halkın istediklerini umursamadan iş yapmaktadır. Halk daha güvenli, daha hızlı, daha konforlu otomobiller isterken üç büyükler eski teknolojileri itelemeye devam ederler, pazara girmeye çalışan Alman ve Japon üreticileri hükümetin desteğiyle alaşağı ederler.

Studebaker’ın daha inovatif sayılabilecek çalışmalarını inceleyen Preston Tucker, üç büyüklerden çok daha iyi bir otomobil yapabileceğine karar vererek yeniden gaza gelir ve çalışmalara başlar.

Aracın tasarımını kendisi yapar, sadece son şeklini vermek için Alex Tremulis adlı bir tasarımcıyla 6 gün çalışır. Tucker’ın ilk tasarımı, 1946 yılında Science Illustrated dergisinde yayınlanır. Aracın tasarımına hayran kalan yazar, “tekerlekli torpido” ünvanını takarak yazmıştır makalesini. Otomotiv dünyası bu yeni tasarımla çalkalanır, halk “torpido”ya bayılır. Preston Tucker, modelin adını Tucker 48 Sedan olarak ilan etse bile araç Tucker Torpedo olarak tanınır.

Tucker Torpedo, o güne kadar bilinen Detroit teknolojilerinin hayal bile edemeyeceği bir otomobildir. 7 koltuklu otomobilin torpido biçimli aerodinamik yapısı o güne kadar üretilmiş modeller arasında en iyisidir. Ön tarafta üç far bulunur, ortadaki sabit dururken iki far direksiyonun döndüğü yöne göre hareket ederler ve kör nokta bırakmazlar. O güne kadar yarışlarda bile kullanılmamış olan bir şeyi, ‘emniyet kemeri’ni bulur, tüm koltuklara emniyet kemeri takar.

Kazalarda cam kırıklarının neden olabileceği tehlikeleri bertaraf etmek için pencerelerde cam yerine şeffaf plastik kullanır ve bu pencereleri de kaza durumunda dışarı fırlayacak şekilde tasarlar.

Hava yastığı o günler için pek akla gelecek bir teknoloji olmasa da, en azından torpido gözü üzerindeki metalleri azaltır. O dönemin modası olan nikelajları, metalleri kaldırır ve ön konsolu yumuşak kauçuk ve süngerlerle donatır.

Arkadan itişli araçtaki 6 silindirli düz motoru arkaya yerleştirir, çevresini saran koruma barlarını bir roll-bar ile tavana bağlayarak olası kazalarda motorun yolculara zarar vermesini engellemeye çalışır. Yaptığı envai çeşit geliştirmelerle dönemin en tutumlu motorunu ortaya çıkarır.

Tucker Torpedo, bağımsız süspansiyon, su soğutmalı motor, disk frenler ve aracın birçok fonksiyonunun direksiyondan kumandası gibi birçok yenilik taşımaktadır.

Tucker Torpedo’nun en önemli özelliğiyse, tasarımıdır. Rüzgar sürtünme katsayısı 0.27 olan otomobille aynı rakamı paylaşan tasarımları bulmak bugün bile çok zor.

Preston Tucker tüm bu özellikleri yüklediği otomobille ortaya çıkınca, bu iş üç büyükleri çok rahatsız eder. Büyük firmalar bu geliştirmelerin bazılarını daha önce düşünmüş olsalar bile pazara sürmek istemezler. Tüm gelişmiş özellikleri bir kerede pazara sürerseniz sonraki versiyonda sunacak yeni özellik kalmaz. Hem rakip olmadığı için araçlar mevcut özelliklerle de zaten satılmaktadır, yeniliğe ne gerek var ki?

Tucker’ın otomobili proje olarak hazırdır ama, üretmek için ne bir tesisi ne de sermayesi vardır. Sermaye sahipleri ve hükümet Preston Tucker’ı duymazdan gelince sesini duyurabilmek için görece güçlü bir adam olan Harold A. Karsten’ı yardıma çağırır. Karsten, Tucker’a yardım ederse diğerleriyle arasının açılacağını bilir ama yine de bir toplantı ayarlar.

İki kafadarın düzenlediği yemekli toplantıya çeşitli yatırımcılar ve sermaye sahipleri katılır, Preston Tucker’ın anlattıklarını dinlemeye başlarlar. Başlarda gayet iyi giden Preston, sermayedarların ilgiyle dinlediğini görünce heyecana gelir, anlattıkça anlatır. Detroit üretimi modellerin yaptığı kazaları, içinden çıkan cesetlerin fotoğraflarını gösterir, Karsten kaş göz yapıp susmasını söylese de aldırmaz, konuştukça konuşur, işi Detroit patronlarını cinayetle suçlamaya kadar vardırır.

Üç büyüklere karşı böylesine bir düşmanlık beklemeyen yatırımcıların hepsi bir yana kaçar, sadece Robert Bennington birlikte çalışmayı kabul eder.

Aslında Bennington, bu toplantıya katılanlar arasında Tucker’ın en çok işine yarayacak adamlardan biridir. Zamanında Plymouth, Ford gibi firmalarda çalışmış, inovatif fikirleri yüzünden tutunanamamıştır. Üstelik tanıdığı senatörler yardımıyla farklı destekler de getirebilecek kapasitededir.

Nitekim yeteneğini konuşturur, sadece sermaye bulmakla kalmaz, tesisi de ayarlar. Hükümet, tam 1.922 km² (475 acre) genişliğindeki Dodge fabrikasını Tucker’a tahsis eder. Savaş döneminde uçaklara motor üreten, savaştan sonra kapanan fabrika da böylece faaliyete geçer ve hükümet sendikaların baskısından kurtulmuş olur.

Hükümet, Tucker’a fazla zorluk çıkarmaz. Onların tek istediği yaklaşan seçim döneminde otomobil işçilerinin ve sendikaların baskısından kurtulmaktır. Fabrikayı Tucker’a tahsis ederek hem sendikaları susturmuş, hem de girişimcilere destek verdiğini göstermiş olacaktır. Tucker’a Temmuz 1946′da fabrikayı teslim edip, Eylül 1947′de 50 araç hazır olduğu takdirde 15 milyon dolar kredi vereceklerini söylerler. Zaten yapamayacağını, bu sayede fabrikayı geri alacaklarını düşünürler.

Tucker, bir yılda 50 otomobil üretmeyi çantada keklik olarak gördüğünden oldukça sevinçlidir fakat üç büyükler öyle düşünmezler.

Hükümeti de kafakola alan büyük sermayeler, Tucker’ı dört koldan sıkıştırmaya başlarlar. Büyük toptancıların neredeyse tamamı kapılarını Tucker’ın yüzüne kapatır, arabalarını üretmek için çelik alacak yer bile bulamaz. Prototipleri hazırlamak için hurdalıklardan araba toplar, tasarımcı Alex Tremulis ile birlikte o hurdaları döverek şekillendirmeye çalışırlar.

O esnada büyük sermayelerin yönettiği medya da boş durmaz ve fırsatını bulup arabanın çeşitli fotoğraflarını çekerek “tin goose (teneke kaz)” lakabıyla gazetelerde yayınlarlar. Medya sürekli işin batacağını, Preston Tucker’ın hiç de düzgün bir adam gibi görünmediğini pompalar durur.

Tucker, otomobilde 150 HP motor sözü vermiştir. Ancak ürettikleri motorda sürekli sorun çıktığından, farklı motorlar denerler. Önce Lycoming planör motorunu denerler fakat bu motor arka tarafa sığmaz. Bu kez helikopter motoru üreten Franklin adlı bir firmadan motor satın alır. 5.5 Lt hava soğutmalı motor, 166 HP su soğutmalı hale çevrilir ve tam gaz 150 saat test edilerek test edilir. Motordan memnun kalan Tucker, kaynağı garantiye almak için Franklin’i satın alır.

Tam motor sorunu aşıldığında, bu kez şanzıman problemiyle karşılaşılır. Kullanılması planlanan Cord şanzıman, Franklin motorla uyum sağlamaz. Buick’in ünlü Dynaflow şanzımanını bulan tasarımcı transfer edilir ve Tuckermatic adı verilen yeni bir şanzıman imal edilir. Ancak üretim aşaması oldukça sancılı olan şanzımanda prototipin yetişmesi için geri vites iptal edilir.

Her şeye rağmen çalışmaya devam eden Tucker, ilk prototipini sunmak üzere 19 Haziran 1947 tarihinde bir lansman düzenler. 3.000′den fazla davetli o gün fabrikayı gezer, Tucker’ın başarısını takdir ederler. Fakat aracın tanıtım aşamasına gelindiğinde bir süspansiyon sorunu yaşanır ve araç hareket edemez hale gelir. Moralini bozmayan Tucker, aracı sahneye iterek getirtir ve kızıyla birlikte ortadaki far üzerinde bir şişe şampanya patlatarak açılışı gerçekleştirir.

Tucker Torpedo’ya söyleyecek söz bulamayan medya, bu kez şanzımanı makaraya alır ve “teneke kaz” lakabının yanına “geri vitesi olmayan araba” lakabını da eklerler.

Ürettiği otomobil sayısı 37′yi bulunca, Indianapolis pistinde iki haftalık bir test programı hazırlar. Bu testler esnasında araçlardan biri 160 km/s ile giderken kaza yapar, burnu bile kanamayan sürücü, araçtan ufak tefek sıyrıklarla, yürüyerek çıkar. Böylece çarpışma testi gerçekleşmiş ve medyanın taktığı teneke kaz lakabından kurtulunmuştur.

Preston Tucker ne kadar çabalasa da, sürekli gerçekleşen sabotajlar ve hammadde temininde yaşadığı zorluklar, işlerin uzamasına ve sürekli zarara neden olmaktadır. Tucker hem şirketini halka açar, hem de elindeki varlıklarını satarak şirketini ayakta tutmaya çalışır. Acil nakit akışı sağlamak için aksesuar üretimine başlayıp, 7.500 – 30.000 USD arasında değişen fiyatlara 2.000 bayilik verir, o bayilere aksesuar satmaya başlar.

Fakat medya boş durmaz. Tucker’ın halka açık şirketinin manipülasyonla değer kazandığından, üretilmemiş otomobilin aksesuarlarının satıldığından, dolandırıcılık yapıldığından bahsederler. Tucker’ın şirketindeki yöneticilerden Harry Aubrey Toulmin Jr, aldığı rüşvetler sonunda SEC’ye bir mektup yazarak, Tucker’ın yeteneksiz ve tecrübesiz olduğunu, şirketi batıracağını anlatır. Üç büyüklere çalışan Michigan Senatörü Homer Ferguson da Tucker’ın şirketinin incelenmesini isteyince SEC, Tucker Car Corporation hakkında inceleme başlatır.

Bundan sonrası ise, çok tanıdık bir hikâyedir. Üç büyüklerin baskısıyla çalışan SEC, firmanın sadece prototip parçalarla uğraştığına, insanları kandırdığına, otomobil üretmeye niyetli olmadığına karar verir, şirkete el koyar. 7.500 – 30.000 USD arasında değişen fiyatlardan satılmış olan 2.000 bayilik anlaşması iptal edilir, suçlunun Tucker olduğu iddia edilir. Üretilen otomobillerden bir tanesi Preston Tucker’a, bir tanesi annesine verilir, kalanı haczedilir. Medya da konuyu sürekli şişirince Tucker’ın halk ve yatırımcılar gözündeki değeri düşer, spekülasyondan, dolandırıcılıktan çeşitli davalara maruz kalır.

Dun & Bradstreet adlı yatırım firmasının sahibi Peter Dun, Tucker markasının devletin elinde yok olmasına razı gelemez ve markanın tüm haklarını satın alır. Fakat şirketin daha sonraki yönetimi, bu markayı Tucker’a vermek istemezler.

Optimizmden asla vazgeçmeyen Tucker, aylar süren davalar sonunda 1950 yılında aklandığında, “Henry Ford bile ilk denemesinde başarısız olmuştu,” diyerek yeniden hayalini gerçekleştirmenin peşine düşer. Medyanın karalama kampanyaları ve üç büyüklerin tehditleri nedeniyle kendine bir türlü ortak bulamaz, gider Brezilyalı bir tasarımcı olan Alexis de Sakhnoffsky ile anlaşır ve Carioca markasıyla bir spor otomobil üretmeye karar verirler.

Fakat Brezilya – ABD yollarında yeni hayalinin peşinde koşarken bünyesi daha fazla dayanamaz ve 26 Aralık 19656′da, henüz 53 yaşındayken akciğer kanseri nedeniyle hayata veda eder.

Tucker’ın avukatı daha sonra bir vakfın avukatı olurken, SEC’yi temsil eden ve Tucker’ı suçlayan avukat daha sonra rüşvet, komplo, yalan yemin, borsa spekülasyonu gibi 17 davadan yargılanır, 1974 yılında hapse girer. Sonradan ortaya çıkan rüşvet gerçekleri ne Tucker’ın batırılan şirketini geri getirir, ne de yok ettikleri girişimcilerin cesetleri üzerinde yükselen dev şirketleri ilgilendirir.

Ölen ölmüş, giden gitmiştir.

Zaten tasarımcısı Alex Tremulis, “Preston’ı öldüren akciğer kanseri değil, kırılan kalbiydi,” diyerek konuyu en doğru şekilde özetliyor.

- Tucker’ın SEC tarafından haczedilen 51 otomobilinin bir çoğu müzelerde, bazıları da zaman zaman açık artırmalarda boy gösteriyorlar. Bir tanesi 2008 yılındaki bir açık artırmada 1.017.500 dolara satıldı.

- Francis Ford Coppola, 1988 yılında Tucker: The Man and His Dream adında bir film çekerek, Tucker’ın çilesini sinemaya taşıdı. Jeff Bridges’ın mükemmel oyunculuğu ve Tucker’ın dramatik hikâyesi için izlemenizi tavsiye ederim.

Tucker Torpedo

Tucker Torpedo

Tucker Torpedo

Tucker Torpedo direksiyon simidi

Tucker Torpedo reklamlarından biri

Lansman günü Preston Tucker

Preston Tucker’ın kızı şampanyayı ortadaki farda patlatıyor.

Tucker: The Man and His Dream filminin afişi. Coppola büyük yönetmen, Jeff Bridges iyi oyuncu, hikâye zaten muhteşem.

Protoscar, 23 yıllık geçmişi olan bir firma. Temel faaliyet alanları otomotiv tasarım ve geliştirme olmakla birlikte, çevreci çalışmalar üzerinde yoğunlaşıyorlar. LAMPO ile ilk bağımsız otomobil denemelerini yaptılar, şimdi LAMPO² ile kendilerini geliştirmeye çalışıyorlar.

Opel GT, Saturn Sky ve Pontiac Solstice gibi General Motors marifeti Kappa platformunu temel alan diğer otomobillerle aynı şanssızlığı yaşayan LAMPO² da tasarım olarak ne göze ne hislere hitap edemiyor. Üstelik garip tasarımı diğer Kappa modellerinden de kötü olmuş. Fakat Protoscar’ın öncelikli amacı şıklık değil, enerji tasarrufu. Ve bunu mümkün olduğunca düşük maliyetle yapmaya çalışıyorlar. Belki de o nedenle tedavülden kalkmış olan Kappa platformunu kullanmışlardır.

Aracın en önemli özelliği, 10 dakikalık şarj ile 100 km gidebilmesi. Dört tekerlekten çekiş amacıyla ön ve arka akslara bağlı bulunan iki elektrik motoru toplamda 408 HP güç ve 472 Nm tork üretiyor. 100 km/s hıza 5 saniyede çıkan LAMPO², 199 km azami sürate ulaşabiliyor.

LAMPO Avrupa genelinde ve pistlerde 10.000 km yol yaparak test edilmişti, henüz tamamlanan LAMPO²’nun da Geneva Motor Show’un ardından uzun yol testlerine çıkması planlanıyor.

Şekil şemal berbat olsa da saf elektrik motorlu otomobillerin bu kadar yüksek performans oranları yakaladığına şahit olmak sevindirici.

LAMPO² video ve fotoğrafları aşağıda:

Protoscar LAMPO tanıtım videosu

Protoscar Lampo2

Protoscar Lampo2

Protoscar Lampo2

Protoscar Lampo2

Protoscar Lampo2

Protoscar Lampo2

Protoscar Lampo2

Buna rağmen uluslar arası firmalar bazen öyle hatalar yapıyorlar ki, firmanın imajının zedelenmesini bırakın, yıllarca dalga geçilecek fırsat veriyorlar rakiplerine. Gerçi bir firmayı kurarken uluslar arası pazarda ne kadar büyüneceği işin başında belli olmaz. Gireceğiniz ülkenin dilinde isminizin uygunsuz bir anlamı varsa farklı isimle girersiniz. Fakat araştırma yapmadan paldır küldür girerseniz bu hatayı düzeltmek çok pahalıya mal olabilir.

(Türkiye’ye Götzen ismiyle girip sonradan Tekzen’e dönüşen mağaza gibi davranmak, zarar etmek demektir. Avustralyalı şarap üreticisi Yarra Yering veya Siken Form, Gotu Kola gibi bitkisel ilaç markaları Türkiye’ye girmeden önce iki kez düşünüyor mesela.)

Otomotiv sektörünün milyonlarca dolar marka değerine sahip olan firmaları da bu hataları sık sık tekrarlıyorlar. Buyurun size otomotiv firmalarının isim skandalları:

Buick LaCrosse (Buick Mastürbatör)

Shangai GM tarafından üretilen LaCrosse, Çinliler tarafından tasarlanmış ilk Amerikan otomobili. Otomobilin 265 HP güç üretebilen 4.2 Lt. bir motoru var. Buick’in alışılmış çizgilerinin tamamen dışında, Hyundai benzeri bir tasarıma sahip.

General Motors, Buick Century ve Buick Regal’in üretimini durdurup Buick LaCrosse’u üretirken Kuzey Amerika pazarını hedefliyordu. Fakat LaCrosse, piyasaya girer girmez isim değiştirmek zorunda kaldı çünkü hedeflenen pazarda (Kanada) la crosse sözcüğü mastürbasyoncu anlamına geliyordu.

General Motors, bu modeli Uzakdoğu anlaşmalarıyla tuhaf şekillere bürünen Amerikan otomobillerinden biri olarak birçok ülkede Buick LaCrosse, başta Kanada olmak üzere bazı ülkelerde de Buick Allure adıyla satıyor.

Chevrolet Nova (Chevrolet Yürümez)

Hatalı marka seçimlerinden bahsedildiğinde ilk akla gelen otomobil modelidir Nova. Uluslar arası pazarlama derslerinin bir numaralı başarısız örneğidir. Oysa ki bu bir başarısızlık değil, sadece bir şehir efsanesidir. Hatta aynı hikâye Türkiye’de Opel Corsa adıyla satılan Vauxhall Nova için de anlatıldı zamanında.

Aslına bakarsanız Chevrolet’nin isim seçimi fikir olarak hiç fena değil. Şiddetli patlama sonucunda parlaklığı normalin birkaç bin katına çıkan yıldız parlamaları birçok dilde nova olarak isimlendirilir. Chevrolet de Nova ile bunu vurgular. Yani Nova yeniliği, parlaklığı, atılımı simgeleyen güzel bir isim. Eğer bu isim o kadar kötü olsaydı Meksikalı petrol firması Nova bugüne kadar bin kez değiştirirdi ismini. (Gerçi o Terra Nova’daki kuyular nedeniyle bu ismi kullanıyor ama olsun, kötüyse o da kullanmaz.)

Nova’nın başarısız sayılmasına sebep olan, İspanyolcada çalışmaz, gitmez anlamına geldiği iddia edilen no va. Aslında no va, will not anlamına geliyor. Yani arabanın gitmemesi anlamında kullanacaksanız no va kalıbı yetersiz kalıyor. Chevrolet’nizin çalışmadığını söylemek istediğinizde “Mi Chevrolet no va” yerine “mi Chevrolet no funciona” gibi bir cümle kurmak daha mantıklı. Yine de insanların bu cümleyi dalga geçmek için “Mi Chevrolet no va” şeklinde kullanması, Latin ülkelerinde Chevrolet Nova ile bol bol dalga geçilmesine neden oldu.

Chevrolet’nin henüz dünya ABD dışındaki firmalarla rekabete girişmemiş olduğu dönemlerde ürettiği ele avuca gelir ortalama otomobillerden biri olan Nova’nın 1970’lerdeki bazı modellerinde cruise control bile vardı. 1985 – 1988 arasında üretilen dördüncü ve son nesil, Toyota ortaklığında Toyota Corolla şasisiyle Avrupa ve Asya ülkelerinde satıldı.

Bu model hakkında en kreatif lakabı Türkiye’de duymuştum: Kız Amerikanı. ABD’de en kolay ulaşılabilen muscle car olan Nova’nın, Türkiye’de de gayet ucuz olması, Nova SS ve Baby Nova gibi modelleri haricinde kolay kullanılmasından olsa gerek, Kız Amerikanı derdi buna Türkiye’deki Amerikancılar.

Citroën Saxo (Citroën Saxo)

Bayrağı 1996’da Citroën AX’den devralan ve 2003’de Citroën C2 ve Citroën C3’ye devreden Saxo argoya malzeme olsa da kurban olmadı. Birçok Citroën Saxo sahibi, “ooo abi saxoyu çekmişsin” şeklinde saçma sapan bir cümle duymuştur. Gazetelerde “bayandan çok temiz saxo” ilanı gördüğünü iddia edenler bile oldu. Türkçe argodaki karşılığı nedeniyle pazarının olumsuz etkilendiğini düşündüğüm araç, başarısız ismine rağmen piyasadan çekilmedi ve 2006’da bayrağı yeni modellere devredene kadar yoluna devam etti.

(Üstteki fotoğrafta Safex Prezervatif sponsorluğunda VTS Saxo’yu çekerek, Türkiye Drag Şampiyonası’nda Sınıf 2 Şampiyonu olmuş Ümit Doğan’ı görüyorsunuz.)

Ford Pinto (Ford Minipipi)

Ford Pinto, sadece ismiyle değil, sebep olduğu güvenlik skandallarıyla da büyük tartışmalara neden olmuştu. Pinto’nun üretildiği dönemlerde, bir otomobili sıfırdan geliştirip piyasaya sürmek için gereken zaman dört yıl olarak kabul edilirdi. Fakat Ford, bu otomobili Volkswagen Golf’e rakip olarak üretmek istemiş, sadece iki yıllık bir AR-GE çalışmasının ardından piyasaya sürmüştü.

Aracın satışa sunulmasının ardından da ölümlü kaza haberleri ortalığı sarmıştı. Bagajın hemen altında konumlandırılan benzin deposu kazalarda kolayca alev alarak infilak ediyor ve tüm yolcuları kavuruyordu.

Ford, hatalı otomobilleri piyasadan toplamayı kabul etse olay bir hatalı üretimle kalacak, herhangi bir skandala yol açmayacaktı. Fakat art arda gelen patlama haberlerinin ardından toplanan Ford yönetimi, piyasadaki otomobillerin toplanıp ödemesinin iade edilmesi ve kaza yapıp ölenlere tazminat verilmesi arasında bir hesap yapmışlar, tazminat ödemenin daha kârlı olduğuna karar vermişlerdi.

Yani Ford yönetimi, hatalı yerleştirilen benzin deposu yüzünden insanların ölmesini umursamıyor, hatalı araçları piyasadan toplamak yerine ölenlerin ailesinden dava açılmasını bekliyor, davayı kaybederse tazminat ödüyordu.

Büyük skandal bu kararın basına sızmasından sonra patlak verdi. Ticari ahlâka kesinlikle uymayan bu davranış Ford’un imajını negatif yönde ciddi şekilde etkilerken, ABD’de otomobil kullanıcılarının yol güvenliği konusunda daha ciddi düşünmelerine ve tüketici bilincinin yükselmesine önayak oldu.

Sadece 1970 – 1980 arasında üretilen Pinto, hatalı isim seçimlerine de iyi bir örnekti. Bugün Brezilya’da bulunan birkaç adet Pinto, koleksiyonerler tarafından yüksek bedeller ödenerek sırf dalga geçmek amacıyla satın alınmış. Çünkü pinto sözcüğü, Brezilya’da konuşulan Portekiz argosunda küçük penis anlamına geliyor.

Ford Probe (Ford Anal Sondajcı)

Mazda MX6’in revize edilmesiyle ortaya çıkan ve 2.0 Lt. Mazda motoru kullanan Ford Probe 1988 – 1997 yılları arasında üretilip satıldı. İsmiyle sürekli dalga geçilmesine rağmen, Citroën’in Saxo’da yaptığı gibi, Ford da Probe’da geri adım atmadı.

İngilizcede sondaj anlamına gelen probe kelimesi tıbbın proctology (proktoloji? anüs bilimi diye çevirsek olur sanırım) dalında kullanıldığından ABD’de her Ford Probe sahibi mutlaka anüs sondajıyla, anal seksle ilgili eşekçe bir espriyle karşılaşmak zorunda kaldı.

Buna rağmen özellikle drag meraklıları Ford Probe’dan vazgeçmediler, drag yarışları için modifiye ederek yarıştılar, yarışıyorlar.

Honda Jazz, Honda Fit ve Honda Fitta (Honda Seks ve Honda Vajina)

Otomotiv sektöründe girdiği her işte adından söz ettiren ve büyük başarılara imza atan Honda, başarısız isim seçimi konusunda da üzerine düşeni yaptı ve hedefi 12’den vuran bir isimle bu listenin başına yerleşti: Honda Fitta

Honda, uzun süredir Honda Jazz’ın isminden dolayı sıkıntılar yaşıyordu. Evet, başarılı bir müzik türü olan jazz, bir otomobil modeline isim olarak verilebilir. Fakat ABD’de satış yapıyorsanız, özellikle zencilerin kullandığı argoya da dikkat etmeniz gerekir.

Zencilerin jizz (meni, sperm) sözcüğünü kaydırarak kullanmaya başladıkları jazz, argoda seks anlamına da geliyor. Babalar seks yapmak fiilini de jizzin’ ve jazzin’ olarak kullanıyorlar.

Honda Jazz’ın argodan dolayı yaşadığı sıkıntılar, Honda’nın bu modeli ABD ve bazı ülkelerde Honda Fit olarak yeniden isimlendirmesine neden oldu.

Jazz’ı Fit olarak değiştiren Honda aslında rahatlamıştı. Fakat gereksiz bir işgüzarlık yaparak İskandinav ülkelerinde Honda Fit’i telaffuzu daha hoş olsun diye yeniden isimlendirdiler: Honda Fitta. Evet, fonetik olarak İskandinav dillerine uygun bir seçim gibi geliyor kulağa. Peki, ortaya ne çıktı? Vajina.

İsveççede vajina anlamına gelen fitta sözcüğü, Honda’nın İskandinav ülkelerindeki Jazz, Fit, Fitta macerasını başlamadan bitirdi.

Mazda LaPuta (Mazda Fahişe)

Japonya’da keijidōsha (İng. Kei car) şeklinde isimlendirilen bir minik otomobil sınıfı var. Küçük segmentin daha altı olan bu minik otomobillerde Daihatsu, Suzuki ve Nissan başta olmak üzere neredeyse tüm Japon markalarının bir veya birkaç modeli var. Bu segmente girmek isteyen Mazda, sıfırdan bir otomobil geliştirmek yerine Suzuki Kei üzerinde çalışarak ilk kei car denemesini yaptı.

Ortaya çıkan minik Mazda modeline Gulliver’in Seyahatleri’ndeki cüceler ülkesi Lilliput’un sakinleri olan Lilliputian’dan kısalttığı LaPuta ismini veren Mazda, la puta sözcüğünün İspanyolcada fahişe anlamına geldiğini öğrendiğinde artık çok geç kalmıştı.

Mazda utandı, LaPuta apar topar Latin pazarından çekildi.

Mitsubishi Pajero (Mitsubishi Mastürbatör)

Mitsubishi’nin başarılı arazili aracı Pajero, Paris Dakar Rallisi’ndeki başarılarıyla göz dolduruyor. Fakat isim seçiminde yapılan hata nedeniyle bu model ABD ve Latin Amerika ülkelerinde Mitsubishi Montero adıyla satılıyor. Sebep, pajero sözcüğünün İspanyol argosunda otuzbirci, mastürbasyoncu anlamına gelmesi.

Opel Ascona (Opel Vajina)

Ascona’yı 1975 – 1981 arasında üreten Opel, 1981’de Ascona C’ye geçerek 1988’e kadar devam etti. 1988’de, Ascona’nın yerini Opel Vectra A aldı ve Opel Ascona, motor sporlarında yaşadığı birçok başarıyı ardında bırakarak üretim bantlarına veda etti.

Bu başarılı modelin Latin ülkelerindeki başarısızlığıysa, ascona sözcüğünün İspanya ve Portekiz’in bazı bölgelerinde vajina anlamına gelmesine bağlandı. Vajina model bir arabaya binmeye kim cesaret edebilirdi ki…

Rolls Royce Mist ve Rolls Royce Silver Shadow (Rolls Royce Gübre ve Rüzgâra Karşı İşeyen Rolls Royce)

İngiltere’nin prestijli üreticilerinden Rolls Royce, bir otomobille iki gol yiyerek bu alanda kendi adına bir rekor kırdı. Büyük ümitlerle üretilen Rolls Royce Mist, dünya pazarına sunulduktan sonra mist sözcüğünün Almancada gübre anlamına geldiği öğrenildi.

Almanya pazarındaki hatanın acilen giderilmesi amacıyla araç revize edilerek Silver Shadow ismiyle yeniden piyasaya sürüldü. Fakat bu kez de silver shadow sözcüğünün Japoncada fonetik olarak rüzgâra karşı işemek anlamını çağrıştırdığı ortaya çıktı. Bu model, tüm modellerini sınırlı sayıda üreten Rolls Royce’un mecburen sınırlı sayıda üretilip piyasadan çekilen arabası olarak tarihe geçti.

Suzuki Moco & Nissan Moco (Suzuki Sümük & Nissan Sümük)

2001 yılında Nissan ve Suzuki’nin ortak anlaşmasıyla, yine bir keijidōsha (kei car) olan Suzuki Mr. Wagon konsepti üzerinde geliştirildi. Kimi ülkelerde Nissan, kimi ülkelerde Suzuki markasını kullanarak, büyük bir pazarlama ve reklam bütçesiyle dünyaya açıldılar fakat moco sözcüğünün İspanyolcada sümük anlamına geldiğini öğrendiklerinde çok geç kalmışlardı. Tüm Latin ülkeleri ve Güney Amerika’dan çekilen araç, arkasında milyonlarca dolarlık bir yatırım ziyanlığı bırakarak yeniden Suzuki Mr. Wagon ismini aldı.

Bugüne kadar sağda solda denk geldiğim hatalı seçilmiş otomobil isimleri bu kadar. Eminim ki bunlarla sınırlı değildir ve başka markalar da benzer hatalar yapmışlardır. Demek ki neymiş? Ürünümüzü tüm ülkelerde piyasaya sokacak kadar iddialıysak ürünümüze verdiğimiz ismin o ülkelerin dilindeki anlamını argosuna varana kadar araştıracakmışız.